nimler de dahil olmak üzere seçmen kaydının önündeki diğer makul olmayan engeller de ortadan kaldırılmalıdır.240 Gereken durumlarda kadınların,241 azınlıkların242 ve engelli kişilerin kayıtlarda seçmen olarak temsil edilmesini artırmak için özel tedbirler alınabilir. Bu son hususla ilgili olarak, oy hakkını hukuki ehliyet gerekçesiyle sınırlayan ulusal yasa hükümleri kaldırılmalı ve başta zihinsel veya psiko-sosyal engeli olan kişiler olmak üzere tüm engelli kişilerin oy kullanma haklarından yararlanabilmesini sağlamaya yönelik yasal tedbirler alınmalıdır (bkz. III. Bölüm).243 Yaş sınırlamaları konusunda ise, İnsan Hakları Komitesi her yetişkin vatandaşın oy kullanma hakkından yararlanabilmesi gerektiği görüşündedir.244 121. İlgili durumlarda seçmen kaydının dijitalleştirilmesine ve bundan kaynaklanabilecek insan hakları risklerine önem verilmelidir. Örneğin, hükümet yetkilileri tarafından bakımı yapılan seçmen kayıt veri tabanları hacklenme ve diğer zararlı saldırılara açık olabilir. Bu tür veri açıkları sadece kişilerin mahremiyet haklarını tehlikeye atmakla kalmaz, aynı zamanda ifade özgürlüğünü ve kamuoyunun seçim süreçlerinin bütünlüğüne olan güvenlerini etkileyebilir. Düşünce ve ifade özgürlüğü hakkının geliştirilmesi ve korunmasına ilişkin Özel Raportör bu tür vakaların “Devletin uygun soruşturmaları yürütme ve etkili hukuk çözümleri sağlama yükümlülüğü kapsamına gireceğini” belirtmiştir.245 E. Partiler, aday gösterme ve adaylar 122. Siyasi partiler vatandaşların burada tanınan haklarını kullanabilmesine fırsat tanımak için kendi iç yönetimlerinde 25. Madde’nin uygulanabilir hükümlerine saygı göstermelidir.246 Adayların niteliklerine ilişkin yasal hükümlerin açık olması, nüfusun tüm çeşitliliğiyle katılımını teşvik etmesi ve seçime ilişkin yasal çerçevenin en azından ayrımcılık gözetmemesi önem taşımaktadır. Seçimlere katılma hakkı sadece asgari yaş sınırı gibi 240. Kamu işlerine katılma hakkının etkili bir şekilde uygulanmasına ilişkin Devletlere yönelik Rehber, para. 36. Ayrıca bkz. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 25 (1996), para. 11. 241. Bkz. diğerlerinin yanı sıra, CEDAW/C/GUA/CO/7, para. 26; CCPR/C/SLV/CO/7, para. 12; ve CCPR/C/LBN/CO/3, para. 18. Ayrıca bkz. A/57/38(SUPP), para. 402-403, Yemen’de kadınların seçmen olarak kayıt oranlarının düşük olması ve seçim listelerinde düşük temsil edilmeleri üzerine. 242. CCPR/C/BIH/CO/3, para. 12; CCPR/C/ALB/CO/2, para. 23 (e) , oy kullanma haklarından yararlanmalarını kolaylaştırmak adına tüm Romanların kimlik kartına sahip olmasının sağlanması üzerine; CCPR/C/HUN/CO/5, para. 21 (“Taraf Devlet, azınlıkların seçimlere kayıt konusundaki eksiklerini gidermek için önlemler almalıdır”); CERD/C/IND/CO/19, para. 17 (“Dalitlerin çoğu seçmen kütüklerine dahil edilmemekte veya başka şekillerde oy kullanma hakkından mahrum bırakılmaktadır”). 243. Bkz., diğerlerinin yanı sıra, CCPR/C/LTU/CO/4, para. 14; CCPR/C/GTM/CO/4, para. 27; ve CCPR/C/AUS/CO/6, para. 48. Ayrıca bkz. Bujdosó vd. v. Macaristan, para. 9.4; CRPD/C/PER/CO/1, para. 45; ve Kamu işlerine katılma hakkının etkili bir şekilde uygulanmasına ilişkin Devletlere yönelik Rehber, para. 38. 244. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 25 (1996), para. 4. 245. Düşünce ve ifade özgürlüğü hakkının korunması ve geliştirilmesine dair ilişkin Özel Raportör, “dijital çağda fikir özgürlüğü ve seçimler”, sf. 13 246. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 25 (1996), para. 26. 56