ULUSLARARASI ENGELLİ HAKLARI KONFERANSI - ENGELLİLERİN ADALETE ERİŞİMİ kararında “Kişi kendi malvarlığını yönetme ehliyetinden yoksun olabilir ancak, kendi hayatıyla ilgili makul tercihler yapabilme kapasitesine sahip olabilir” demiştir. California mahkemeleri de benzer bir kararı Straczynski evliliği için, 2009 yılında temyiz mahkemesinde vermiş ve alt mahkemenin boşanmayı talep eden eşin demans hastası olması dolayısıyla boşanma talebini re’sen reddetmesinin hatalı olduğuna hükmetmiştir. Önceki Higgason davasında ([1973] 10 Cal. 3d 476) ise, davacının evliliğini sonlandırmak için dikkate değer bir muhakeme yapabilecek gerekli kapasiteye sahip olduğuna dair mahkeme yargıcının tespitte bulunması gereğini karara uygulamayı atlamışlardır. Pennsylvania’da otoriteler daha etkilidir. Syno-Syno davasında yargıç, bir konuda ehliyetsiz olmanın diğer tüm konularda da ehliyetsiz olarak kabul edilebileceği görüşündeydi ancak, hastanın ifadesini doğrulayabilme ve şahitlik etmeye ehil olması durumunda, vasisi aracılıyla boşanma davası açmasına izin verilebileceğine hükmetmiştir. Buna karşılık, Florida mahkemelerinde görülmekte olan Zelman- Zelman davasının ilk duruşmalarında mahkeme araba sürmek, çalışmak, finansal meseleler gibi bir alandaki kapasite eksikliğinin dava açmak için de geçerli olup olmadığını değerlendirmiştir. Mahkeme üyeleri kapasitesi olmayan bir bireyin haklarını korumakla aç gözlü aile üyeleri arasında nasıl bir uzlaşma sağlanabileceğini değerlendirmiştir. Dava iki kez evlenmiş bir emlak yatırımcısının mal varlığını çocuklarının annesi olmayan ikinci karısına bırakan vasiyetiyle ilgilidir. Çocuklar, 10-50 milyon Amerikan doları olarak hesaplanmış mal varlığının vâris olarak görülen ikinci eş yerine kendilerine verilmesini talep etmiş, babalarının üstün çıkarları doğrultusunda hareket ettiklerini ileri sürmüşlerdir. Yargıç müzakereleri sonlandırmadan önce “eşin muhakeme yapabildiğinin ve şiddetli geçimsizlik durumunda evliliğin sonlandırılabileceğini ifade edebildiğinin saptandığını” belirtmiştir. Dolayısıyla, bir otorite demans hastasının boşanmak için dava açmasını kabul ettiğinde, bu birey ailesi tarafından istismar ediliyormuş gibi görülüyor. Hukukun bu gelişen alanında, mahkemeler ilerleyen zamanlarda kapasiteyi saptamada kademeli vasiliği gözden geçirmek, gerektiğinde bu hususta hüküm vermek ve ayrıca evlilik içinde ve dışında 134

Hedef paragraf seç3