ULUSLARARASI ENGELLİ HAKLARI KONFERANSI - ENGELLİLERİN ADALETE ERİŞİMİ lan araştırmalarla da onaylanmıştır.3 En büyük sorun, engelli kişilerin yapısal adaletsizliklerin mağduru olmasıdır. Bu makalede, hâkim adalet kuramlarında engelli kişilere yönelik yapısal adaletsizliğin nasıl yer aldığına ve bunun nasıl değiştirilebileceğine dair fikirler yer almaktadır. Adalet Nedir? Bir Adalet Teorisi adlı kitabın yazarı olan Amerikalı filozof John Rawls, dilsel iletişim yeterliliği olan herhangi birinin adalet duygusunun gelişimini sağlayan düşünsel faaliyetlere ilişkin de yeterlilik sahibi olduğunu kabul etmektedir. Adalet duygusu, dolayısıyla, kişisel ahlakın temel bir tarafıdır.4 Soru, bu duygunun nasıl geliştiğidir. Antik dönemde adalet en yüksek erdemlerden biri ve kesinlikle en önemli siyasi erdem olarak konumlandırılmıştır. Aristoteles adaleti açıklayabilecek en genel tanımı sunmuştur. Ona göre, adalet adil ve eşit olandır. Eşitlik iki konumun karşılaştırılmasıyla elde edilebilir. Bu tanım, adaletin diğer erdemlerden farklı olarak, gerçekleşmek için başka bir kişi aradığını gösterir. Roma mitolojisinde adaletim sembolü olan tanrıça Justitia, tarafsızlık için gözbağı takmaktadır. Ellerinde bir terazi (iki konum arasındaki denge için) ve otoriteyi temsil eden bir kılıç tutar ve hukukun temin ettiği adaletin sağlandığından emin olur. Toplumda adalet tarafsız ve nesnel kanunlar ve bu kanunlara aykırı davrananları cezalandıran bir yargıç aracılığıyla gerçekleşir. İki tip adalet ayrımı yapabiliriz: düzeltici adalet ve dağıtıcı adalet. Düzeltici adalet, siyasi topluluğun tüm üyelerinin kanun önünde eşitliğini temin ederek toplumdaki “adaletsizliği düzeltir”. Diğer taraftan, dağıtıcı adalet, varlıkları siyasi topluluğun arasında genel kabul gören dağıtım kriterlerine göre dağıtmayı planlar. 3 https://www.eurofound.europa.eu/publications/policy-brief/2018/social-and-employment-situation-of-people-with-disabilities?&utm_campaign=quality-of-life-and-public-services&utm_ content=disabilities&utm_source=social-europe&utm_medium=email 4 John Rawls, “The Sense of Justice”, The Philosophical Review 72(3), 1963, s. 302. 22