ULUSLARARASI ENGELLİ HAKLARI KONFERANSI - ENGELLİLERİN ADALETE ERİŞİMİ
turma ve diğer ön aşamalar ile tüm yasal işlemlerde, tanık olmak da
dahil olmak üzere doğrudan ya da dolaylı katılımcı olarak etkin rollerini
kolaylaştırmak amacıyla usule ve yaşa uygun düzenlemeler yapılması
dahildir (13. madde 1. paragraf). Bu, adli binaların erişilebilir olması,
işaret dili tercümanı kullanımı ve elektronik, Braille ve Kolay Okuma
dahil erişilebilir formattaki tüm belgelerin taraflara sağlanması anlamına gelmektedir. Vesayet altında bulunan engelli bireylerin çoğunun hak
ehliyeti, Sözleşme’nin 12. maddesine aykırı olarak kısıtlıdır; bu nedenle
adalete erişimleri ve çeşitli hukuki işlemlere doğrudan ve dolaylı katılımları kısıtlanmaktadır. Engelli Bireylerin Hakları Komitesi, farklı taraf
devletlerin incelenmesi sırasında, adli binaların erişilebilirliğini, işaret
dili tercümanı kullanımını ve elektronik, Braille ve Kolay Okuma dahil
erişilebilir formattaki tüm belgelerin adli işlemlerin taraflara sağlanmasını sıklıkla tavsiye etmektedir.
Engellilerin adalete etkili bir şekilde ulaşabilmesi için, taraf devletler, polis ve cezaevi personeli dahil, adalet yönetimi alanında çalışanlara uygun eğitim verilmesini teşvik etmelidir (Madde 13[2]). Engelli
Bireylerin Hakları Komitesi sıklıkla farklı taraf devletler için hazırladığı
sonuç gözlemlerinde polis ve cezaevi personeli dahil adalet yönetiminde
çalışanlara eğitim verilmesi önerisinde bulunmaktadır.
Ek İhtiyari Protokol altında, Engelli Hakları Komitesi engelli kişilerin adalete erişim haklarının ihlal edildiği iddiasında bulunulan birkaç
bireysel başvuruyu gözden geçirmiştir.
Makarov-Litvanya dosyasında başvurucu, trafik kazası mağduru
olan Bayan Makarova’ya atanan avukatın davaya uygun ve bilinçli hareket etmemesi nedeniyle kazayla ilgili davada adalete erişiminin ihlal
edildiğini iddia etmiştir. Engelli Hakları Komitesi, taraf devletin Sözleşme'nin 12(3) ve 13(1). maddeleri altında yükümlülüklerini yerine getirmediğini tespit etmiştir. Komite bu nedenle taraf devlete aşağıdaki tavsiyelerde bulunmuştur:
1. Başvurucuya ilişkin olarak, taraf devlet aşağıdakilerle yükümlüdür:
Tazminatla birlikte, ulusal düzeydeki hukuki işlemler süresince
kendisi ve eşine yüklenen tüm yasal maliyetlerin geri ödenmesi dahil, etkili bir çözüm yaratmak.
50