ADALETE ERIŞIMDE ULUSAL ÖNLEME MEKANIZMALARI: YAKLAŞIM VE UYGULAMALAR
Kurum incelemesini altı ay içinde tamamlar. Altı ay içinde verilen
kararın tebliği üzerine ya da inceleme tamamlanmamış ise bu sürenin
dolmasıyla birlikte, başvuruyla durmuş olan dava açma süresi yeniden
işlemeye başlar.
Kurum Hangi Yönlerden İnceleme Yapar
Kurum, İdare’nin işlem, eylem, tutum ve davranışını incelerken, hukuka
ve hakkaniyete uygunluğunu, insan haklarına dayalı adalet anlayışını ve
iyi yönetim ilkelerini esas alır. Burada hakkaniyet önem arz etmektedir.
Hakkaniyet, nihai amaç olan adalete ulaşmak için kullanılan bir araçtır.
Bir hukuk kuralının somut olaya uygulanmasında ortaya çıkan sonucun
adil olmasını, hak ve nesafet kurallarına uygun olmasını amaçlar. Düzenleyici hukuk kuralına uygun olarak tesis edilen işlem özünde hukuka uygun olmasına karşın, somut olayda hakkaniyete aykırı sonuçlar doğabilir.
Kurumumuz pek çok başvuruda işlemin hukuka uygun olmakla birlikte
hakkaniyete aykırı olduğunu değerlendirerek tavsiye kararı vermiştir.
Yargı kararlarından farklı olarak kurumumuz İdare’nin işlem, eylem, tutum ve davranışını değerlendirirken iyi yönetim ilkelerinin ihlal
edilip edilmediğini de incelemektedir. Yönetmeliğinin İyi Yönetim İlkeleri başlıklı 6. maddesinde “(1) Kurum, inceleme ve araştırma yaparken
İdare’nin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik,
haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme
hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme,
kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi,
kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi
iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta
bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar” şeklinde düzenleme yapılarak, iyi yönetim ilkeleri kapsamındaki inceleme ve
araştırma yetkisi detaylandırılmıştır. Bu maddede sayma yoluna gidilmemiş, örnekleme yapılmıştır.
İnsan haklarına dayalı adalet anlayışı kurumun inceleme ve araştırmalarında önemli bir yer tutmaktadır. Bu kapsamda kurum, sadece ulusal mevzuatı değil uluslararası mevzuatı ve uluslarüstü (supranationel)
61