Ayrımcılık Durumunda
Başvurulabilecek Hak Arama
Mekanizmaları
Ayrımcılık yasağı ve eşitlik ilkesi, uluslararası insan hakları koruma rejiminin temelini oluşturmaktadır. Bu nedenle, uluslararası insan hakları
hukuku standartları çerçevesinde kapsamlı olarak tanımlanıp koruma altına alınmıştır. Ayrımcılık Yasağı Türkiye mevzuatında da tanımlı
olmakla birlikte henüz uluslararası standartları karşılamamaktadır.
Mevzuatta tanımlı olan alanlarda da uygulama konusunda eksiklikler
görülmektedir. Türkiye’de çeşitli ırk, etnik köken, din veya inanç grubu
bulunmakta ve bu temellerde yapılan ayrımcılık günlük yaşamın farklı alanlarında kendini göstermektedir. Ancak ırk, etnik köken, din veya
inanç temelli ayrımcılık, Türkiye’de neredeyse rutin hale gelmiştir. Bu
temellerde karşılaşılan ayrımcılık, göz ardı edilmekte ve kamuoyuna
nadiren yansıyan vakalar istisna sayılmaktadır. Ayrımcılıkla mücadele
konusunda kapsamlı bir politika ya da çalışma yürütülememektedir.
Çoğu zaman, ayrımcılığa uğrayan kişiler hem haklarına hem de hak
arama mekanizmalarına erişmekte güçlük çekmektedir. Bu nedenle,
ırk, etnik köken, din veya inanca dayalı ayrımcılık konusunda farkındalık yaratılması ve ayrımcılığa uğrayan kişilerin güçlendirilmesi için
şikâyet mekanizmalarına erişim önemli bir husustur.
Mevzuatta, ayrımcılık yasağı ve eşitlik ile ilgili düzenlemeler, temel
olarak, Anayasa, Türk Ceza Kanunu (TCK) bulunmaktadır.
Anayasa’nın 10. Maddesi’ne göre: “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî
düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayrım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir”.
Anayasa’nın 90. Maddesi ise “usulüne göre yürürlüğe konulmuş” uluslararası anlaşmaların kanun hükmünde olduğunu öngörmektedir.
Böylece Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası hukuki anlaşmalar, hem
yerel mevzuat gibi geçerlidir, hem de uluslararası hukuki mekanizmalara başvuru yapılabilmesini sağlamaktadır. Ayrımcılık yasağı ve eşitlik konusunda en kapsamlı uluslararası sözleşmeler Birleşmiş Milletler
ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi nezdinde bulunmaktadır.
6