BAĞIMSIZ SEÇİM İZLEME PLATFORMU 7 HAZİRAN 2015 MİLLETVEKİLİ GENEL SEÇİMİ GÖZLEM RAPORU Seçmen Kütükleri - Seçim Tarihi Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi üzerinden oluşturulan yurtiçi ve yurtdışı seçmen kütüklerinin güvenirliği, seçmen sayısı ve usulsüz seçmen kaydı bakımından hemen her seçim döneminde kamuoyunda tartışmalara yol açmaktadır. Seçmen kütüklerinin açıklanmasından sonra ESHİD’e başvuru yapan Ş.G adlı kadın yurttaş mülkiyeti kendisine ait evde eşiyle birlikte yaşadığını, ancak kendi konutlarında tanımadıkları bir erkek seçmenin kayıtlı olduğunu beyan etmiştir. YSK seçmen sorgulama sisteminden yaptığımız tespitte başvurucunun iddiasının doğru olduğu tespit edilmiştir. Benzer haberler medya organlarına da yansımıştır.19 Seçmen kütüklerine usulsüz kayıtlar yanında yasal durumlarında değişiklik olmadığı halde seçmen kütüklerinden düşürülen kişiler ya da öldüğü halde seçmen kütüklerinden düşürülmeyen kişiler bulunduğu haberleri medyaya yansımıştır. Bağımsız gözlemcilerimizin Gaziantep’te tanıklık ettiği bir olay “Ali Küncülü Ortaokulu’nda 1150 nolu sandığa kayıtlı olan S. K, D. S ve E. S. ait seçmen kağıtları apartman yöneticisi tarafından getirilip; bu şahısların beyan edilen adreste oturmadıkları belirtilmiştir”. Devletler, herkesin oy kullanma hakkına sahip olabilmesi ve bu hakkı kullanabilmesini sağlamak amacıyla etkili tedbirler almalıdır. Seçmen kayıt listesinin hazırlanmasının gerekli olduğu hallerde, kayıtlar yapılmalı ve kaydı sınırlayacak engeller ortaya konmamalıdır. Kayıt için ikametgâh şartlarının getirildiği hallerde, bu şartlar makul olmalı ve evsizleri oy kullanma hakkından Mahrum edecek düzenlemeler getirilmemelidir. Kayıt veya oy kullanmanın engellenmesi, seçmenlerin baskı altında tutulması ve tehdit edilmesi ceza kanunlarıyla yasaklanmalı ve bu kanunlar işlerlik kazanmalıdır. Seçmenlerin eğitimi ve kayıt kampanyaları 25. maddedeki hakların bilinçli bir toplum tarafından kullanılmasının güvence altına alınması açısından gereklidir.20 Mevcut sistem evsizlerin, çadırlarda yaşayanların ve sığınma evlerindeki kadınların seçme hakkını ortadan kaldırmaktadır. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’na Türkiye’deki evsizlerin sayısı, yaş ve cinsiyet dağılımları ile ilgili yapılan bilgi edinme başvurusuna bakanlık tarafından bu konuda ‘’veri tabanımız bulunmamaktadır’’ cevabı verilmiştir.21 Seçim öncesinde, sığınma evlerinde yaşayan kadınların oy kullanma hakkına ilişkin YSK’ya yapılan bilgi edinme başvurusuna ‘’Sığınaklarda/kadın konukevlerinde kalanların oy kullanma hakkına ilişkin herhangi bir çalışma bulunmamaktadır’’ şeklinde cevap verilmiştir.22 Seçmen kütüklerinde kayıtlı seçmenlerin okur-yazar veya Türkçe bilip bilmediklerine ilişkin veriler bulunmamaktadır. Ancak Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre 19 http://www.aktifhaber.com/samsunda-olulerin-yerine-oy-kullanildi-1182849h.htm 20 İnsan Hakları Komitesi 23 No’lu Genel Yorum. Türkçe çevirisi için bkz. Lema Uyar (derleyen ve çeviren), Birleşmiş Milletler’de İnsan Hakları Yorumları: İnsan Hakları Komitesi ve Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi 1981-2006, İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2006. 21 Bknz. EK 1 Bilgi Edinme Başvuruları 22 Bknz. EK 1 Bilgi Edinme Başvuruları 12