Ellerinde çocuklarının fotoğrafı ile kapı kapı dolaşan Atmaca çifti, "Oğlumuz zihinsel
engelli. Evde bakamadığımız için başvurduk ve devlet en yakın kent olduğu için Yunus ve
kardeşi Bayram'ı Şanlıurfa'ya yerleştirdi. 2 yıla yakın zamandır burada kalıyorlardı. 9
Temmuz'da Yunus merkezden kaçıyor ve ondan sonra kendisini bir türlü bulamadık"
dedi.”123
Kapalı kurumlarda rehabilitsayon hizmeti verilen kişilerin güvenliklerinin sağlanması da
dahil olmak üzere tüm hakları devletin sorumluluğu altındadır.
Türkiye’de kapalı kurumlarda yaşanan vakalara ilişkin bilgi toplamak olanaklı değildir.
Kurumlar, ihlal sorgulaması amacıyla yapılan bilgi edinme başvurularına “bilgi verilmesi
uygun bulunmamıştır” gibi gerekçelerle sorulara yanıt vermemektedir.124
4.17. Çalışma ve İstihdam
Engellilerin çalışma hakkı ilgili düzenlemeler BMEHS’nin 27 maddesinde yapılmıştır.
Maddede istihdam sürecinin bütün aşamalarında ayrımcılık yasağı, işe alım, çalışma
koşulları, kariyer gelişimi, sendikal hakların kullanılması, eşit fırsatlar ve eşit işe eşit
ücret, serbest çalışma, mesleki eğitime erişim, işyerlerinde makul düzenlemelerin
yapılması, kamu istihdamı ve olumlu eylem politikalarının desteklenmesi konularında
engellilerin haklarının korunması düzenlenmektedir.
Türkiye’de engellilerin istihdama katılımı ile ilgili yapılan araştırmaların sonuçlarına göre
engelli nüfusun %78.9’u çalışma hayatına dahil olamamaktadır.
Türkiye’de engellilerin istahdama katılımına ilişkin politikanın temel aracı kota
uygulamasıdır. Kota uygulamasına ilişkin düzenlemeler DMK ve İK’nda yer almaktadır.
Kota düzenlemelerine göre, 50 veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerlerinde %3,
kamu işyerlerinde %4 oranında işçi ve kamu kurumlarının %3 oranında engelli memur
çalıştırmaları gerekmektedir.
Devlet Personel Başkanlığı’nın (DPB) Ağustos 2011 125 verilerine göre kamu
kurumlarında toplam 44.189 engelli memurun istihdam edilmesi gerekmekte iken 20.829
engelli memur istihdam edilmekte 23.360 engelli memur kadrosu boş bulunmaktadır.
Durum DMK'nun kamu kuruluşları tarafından ihlal edildiğini göstermektedir. DPB
verilerine göre DMK'nu ihlal eden ilk 5 kurum, Milli Eğitim Bakanlığı (-12.672), Sağlık
Bakanlığı (-3.725), Diyanet İşleri Başkanlığı
(-1.748), Adalet Bakanlığı (-1.618) ve
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı (-810)'dır.
Manisa Milletvekili Erkan Akçay'ın Başbakan R. Tayyip Erdogan'ın yanıtlaması istemiyle
14.11.2011 tarihinde verdiği yazılı soru önergesine Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı
Fatma Şahin tarafından verilen cevapta "kamu sektöründe istihdam edilmesi gereken
engelli işçi sayısının 13.186, istihdam edilen engelli işçi sayısının ise 12.221 olduğu ve
123
http://www.aktifhaber.com/zihinsel-engelli-gencten-16-gundur-haber-alinamiyor-472608h.htm
yılında Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğüne Yapılan ve başka
sorular yanında
“5-2010 yılında müdürlüğünüze bağlı yurtlarda kalan zihinsel engellilere yönelik cinsel
taciz ve tecavüz olayı yaşanmışmıdır? Yaşandı ise olay sayısı kaçtır? Kaç olayda kamu görevlileri zanlı
veya sanık durumundadır? 6-2010 yılında müdürlüğünüze bağlı bakımevi ve yurtlarda görevli personel
hakkında cinsel taciz veya tecavüz suçu nedeniyle açılmış soruşturma varmıdır ? sayısı kaçtır?” sorularının
yer aldığı bilgi edinme başvurusuna verilen cevapta digger sorular cevaplanmış, yukarıya alıntılanan
sorular için “Başvurunuzdaki diğer konularla ilgili olarak Hukuk Müşavirliğimiz ile yapılan yazışma
sonucunda talep edilen bilgilerin 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamı dışında olduğu, bu
nedenle verilmesinin uygun olmayacağı belirtilmiştir.” şeklinde yanıt verilmiştir.
125
http://www.dpb.gov.tr/dpb_istatistikler.html
124
2010
42