2. Metodoloji ve Saha Araştırması Türkiye’de ayrımcılığın potansiyel olarak faili ve mağduru olanların, bizzat ayrımcılık hakkındaki deneyimlerini, duygularını, düşüncelerini öğrenmeyi ve böylelikle ayrımcılıkla mücadelede işlevsel olabilecek kimi bulgulara ulaşmayı hedefleyen bu araştırmada, nitel ve nicel araştırma teknikleri aşamalı olarak birlikte kullanılmıştır. İlk aşamada Türkiye genelini temsil eden 26 ile dağılmış 1064 kişilik bir örneklem nezdinde soru kağıdı uygulaması yoluyla genel eğilimlerin öğrenilmesi öngörülmüştür. Hazırlanan soru kağıdının ilk bölümünde araştırma evreninde yer alan kişilerin algılanan ayrımcılık pratikleri ve hedef aldığı gruplar hakkındaki görüşleri öğrenilmek istenmiştir. Bu çerçevede, “algılanan ayrımcılık” kavramından hareketle oluşturulmuş iki ölçekten yararlanılmıştır: Bunlardan ilki “Başlıca Ayrımcılık Deneyimleri” (Major Experiences of Discrimination) ölçeği, ikincisi de “Gündelik Ayrımcılık Ölçeği”dir (Everyday Discrimination Scale ).8 İlk soru seti, kişilerin işyerinde, okulda, oturduğu mahallede ve hizmet alırken kendilerine veya başkalarına dönük ayrımcılığı deneyimleyip deneyimlemediklerini öğrenmeye çalışmaktadır. Eğer deneyimlemişlerse kişilerden bunların hangi neden(ler)e dayalı olduğunu söylemeleri istenmektedir. Burada etnik köken, dini inanç/inançsızlık, mülteci/göçmen olmak, fiziksel ve/veya zihinsel engellilik, genç ya da yaşlı olmak, cinsiyet, cinsel kimlik9 (cinsel yönelim/ cinsiyet kimliği/cinsiyet ifadesi/cinsiyet özellikleri), siyasi görüş nedenlerine bağlı olarak hangi tür ayrımcılıkların daha fazla öne çıktığı ve bunların nerede ve kimlere dönük daha yaygın uygulandığı öğrenilmek istenmektedir. Yararlanılan ikinci soru setinde ise gündelik hayatta deneyimlenen ayrımcılığın davranışlarda nasıl ifadesini bulduğu ve bunun hangi ayrımcılık türüne dayalı olarak açığa çıktığı sorgulanmaktadır. Yani gündelik insan ilişkileri sırasında başkaları tarafından saygı görmemek, daha kötü hizmet almak, akıllı değilmiş gibi, güvenilmez biriymiş gibi ve diğerlerinden daha aşağıdaymış gibi muamele görmek, aşağılayıcı lakaplarla çağrılmak ve hakaretamiz davranışlara maruz kalmak, tehdide ya da tacize maruz kalmak pratiklerinin yaygınlığı ve nedenleri öğrenilmektedir. Ayrımcılık pratiklerinin nedenleri olarak yine önceki soru setindeki ölçütler kullanılmıştır. Son olarak da “Başlıca Ayrımcılık Deneyimleri” soru setinin genişletilmiş sürümü görüşülen kişilerin başlarına gelen ayrımcılık deneyimlerinin sıklığını ölçmek için kullanılmıştır. Burada işyerindeki, okuldaki ve mahalledeki ayrımcılıkla ilgili soruların ��eşitliliği artırılırken bunlara 8 Bkz. Williams, D. R. “Measuring Discrimination Resource.”, Haziran 2016, <https://scholar.harvard.edu/ files/davidrwilliams/files/measuring_discrimination_resource_june_2016.pdf.> 9 Bu raporda Cinsel Kimlik; cinsel yönelim, cinsiyet kimliği, cinsiyet ifadesi, cinsiyet özellikleri terimleri için ortak ifade olarak kullanılmıştır. 11