1. Giriş Ayrımcılık kavramı, tıpkı ötekileştirme kavramı gibi, bir süreden beri medyada ve kamusal alanda sıklıkla karşımıza çıkıyor. Sadece 20-27 Ekim 2018 tarihleri arasında yayımlanan haberlere dönük olarak internette üstünkörü yapılan bir medya taraması bile ayrımcılığın ne denli sık başvurulan bir kavrama dönüşmüş olduğunu gösteriyor. 26 Ekim 2018’de iktidar partisinin yerel seçim aday belirleme stratejisini duyuran bir haberin başlığı şöyle: “Ak Parti Kadın Adaylarına Pozitif Ayrımcılık Uygulayacak”1. 25 Ekim 2018’de Fenerbahçe’nin Belçika’da Anderlecht’le oynayacağı maçın biletlerinin kişilerin nüfus cüzdanına bakarak satılmasını spor medyası “Fenerbahçe’ye Çirkin Ayrımcılık”2 başlığıyla duyurmuş. 20 Ekim 2018’de medya Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “Etnik Ayrımcılık Yapan Bizi Karşısında Bulur”3 şeklindeki sözlerini manşete taşımış. Yine 20 Ekim 2018’de spor sayfalarında karşımıza çıkan bir haber başlığı ise şöyle: “Yeşilay’da Sporda Ayrımcılığa Dikkat Çeken Etkinlik”.4 Ayrımcılık kavramının medyada bu denli sık kullanılıyor olması bu kavramın toplumsal araştırmaların öncelikli bir inceleme başlığı olduğunu düşündürtebilir. Ancak gerçeklik pek de bu düşünceyi doğrulamıyor. Zira ayrımcılık kavramının sosyal bilimler araştırmalarında kullanılmaya başlaması Türkiye söz konusu olduğunda yeni sayılabilecek bir olgu. Sadece Türkiye açısından değil Kıta Avrupası açısından da durum farklı değil. Eşitlik kavramının hukuk metinlerine girmesinin Fransız Devrimi’ne kadar uzanan bir geçmişi olsa da, eşitsizliğe yol açan ayrımcı tutumların hukuk metinlerine girmesi İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde İnsan Hakları mücadelesinin ortaya çıkmasıyla birlikte söz konusu olabilmiştir. 1948 tarihli İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 2. ve 7. maddeleri ayrımcılık kavramını kullanmasalar da, ayrımcılıkla mücadele etmeye dönük vurgular içerir. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından 1949’da yayımlanan 88 sayfalık Ayrımcılığın Başlıca Türleri ve Nedenleri başlıklı rapor5 bu konudaki kurucu metinlerden biri olarak kabul edilebilir. Söz konusu raporda yer alan tanıma göre: “Belli bir toplumsal kategoriye mensup kişilerin haklarını veya toplumsal avantajlarını reddederek; veya bu kişilere özel yükümlülükler dayatarak; veya 1 Akşam, 26 Ekim 2018, <https://www.aksam.com.tr/siyaset/ak-partide-kadin-atagi/haber-787326> 2 Fanatik, 25 Ekim 2018, <https://www.fanatik.com.tr/fenerbahceye-cirkin-ayrimcilik-2019640> 3 Anadolu Ajansı, 20 Ekim, 2018, <https://www.aa.com.tr/tr/gunun-basliklari/cumhurbaskani-erdogan-etnik-ayrimcilik-yapan-karsisinda-once-bizi-bulur/1287847> 4 Hürriyet, 20 Ekim 2018, <http://www.hurriyet.com.tr/yerel-haberler/manisa/yesilaydan-sporda-ayrimciliga-dikkat-ceken-etk-40993204> 5 https://digitallibrary.un.org/record/1638125/files/E_CN-4_Sub-2_40_Rev-1-EN.pdf 6