HUKUK VE POLİTİKA ÇERÇEVESİ - YAPISAL GÖSTERGELER ...devlet, eğitim ve öğretim alanında yükleneceği görevlerin yerine getirilmesinde ana ve babanın, bu eğitim ve öğretimin kendi diniî ve felsefi inançlarına göre yapılmasını sağlama haklarına saygı gösterir. Türkiye AİHS ve 1 No’lu Ek Protokol’ün kabulüne dair Avrupa Konseyi’ne verdiği bilgi notunda, AİHS 1 Sayılı Ek Protokol Madde 2’nin 3 Mart 1924 tarihli 430 Sayılı Tevhid-i Tedrisat (Öğretimde Birlik) Kanunu’nun hükümlerini etkilemeyeceğini ifade etmiştir.63 Benzer bir yükümlülük içeren MSHS Madde 18 ile ilgili bir çekince konulmamıştır.64 AİHM okullarda din derslerine ilişkin başvuruları, çocuk hakları açısından değil, devletlerin eğitim alanında görevlerini yerine getirirken ebeveynlerin bu eğitim ve öğretimin kendi dini ve felsefi inançlarına göre yapılmasını sağlama hakkı temelinde değerlendirir. Bu hak, ebeveyn ve devlet ekseni ile ebeveyn ve çocuk ekseninde farklı şekillerde ele alınması gereken bir haktır. AİHM Zengin Grubu davaları olarak adlandırılan Hasan ve Eylem Zengin/Türkiye65, Mansur Yalçın ve Diğerleri/Türkiye66 kararları, DKAB derslerine ilişkin önemli bulgulara yer verir. Adı geçen kararlarda DKAB ders içeriğinin nesnel ve objektif niteliklere sahip olmadığı ve eğitim sisteminin ebeveynlerin çocuklarını kendi dinî veya felsefi görüşleri doğrultusunda yetiştirme haklarına saygı gösterme konusunda yapısal sorunlar içerdiği ve okullarda din eğitimi konusunda insan hakları standartlarıyla uyumlu bir reformun ivedilikle gerçekleştirilmesi gerektiğine dikkat çekilmektedir. • Türk eğitim sistemini ve mevzuatını AİHS ile uyumlu hale getirmek (Hasan ve Eylem Zengin/Türkiye, par. 84). • Öğrenci ve ebeveynlerinin dinî veya felsefî görüşlerini açıklamak zorunda kalmayacakları, ayrımcı olmayan bir muafiyet mekanizması ivedilikle düzenlenmelidir (Mansur Yalçın ve Diğerleri/Türkiye, par. 76, 77 ve 84). DKAB derslerinin içeriğinin şekillendirilmesinde AGİT/DKIHB tarafından geliştirilen “Okullarda Dinler Hakkında Öğretim Konusunda Toledo Kılavuz İlkeleri”67 yol gösterici olabilir. Toledo Kılavuz İlkeleri kapsayıcılık, doktrinsel olmama ve yansızlık ilkelerine dikkat çeker. Ek olarak, dinler hakkında öğretimle amaçlanan kazanım ilkelerini şöyle sıralar: • Bireylerin din veya inanca inanma/bağlı olma haklarına saygı ve hoşgörü tutumu kazanmak. 63 Avrupa Konseyi Sözleşmeler Ofisi kayıtları. 64 Ancak Türkiye BM Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesinin eğitim hakkını düzenleyen Madde 13’ün 3. ve 4. fıkrasına ilişkin çekince beyanında bulunmuştur. ESKUS Madde 13 (3) ve (4): 3. Bu Sözleşmeye Taraf Devletler, ana babaların ve uygulanması mümkünse vasilerin de, çocuklarını devlet tarafından kurulan okulların dışında varolan ama devlet tarafından konulmuş veya onaylanmış standartların asgari şartlarına sahip bulunan okullara gönderme ve kendi inançlarına uygun bir biçimde çocuklarına dinsel ve ahlaki eğitim sağlama haklarına saygı gösterir. 4. Bu maddenin hiç bir hükmü, bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen prensiplerin özel eğitim kurumlarında her zaman yerine getirilmesi ve özel eğitim kurumlarında verilen eğitimin devlet tarafından gösterilen asgari standartlara uyması halleri saklı kalmak kaydıyla, kişilere ve kuruluşlara eğitim kurumları kurma ve yönetme serbestisi verecek şekilde yorumlanamaz. Türkiye çekince beyanında Madde 13 (3) ve (4) hükümlerinin Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın Madde 3, 14 ve 42’de yer alan hükümler uyarınca yorumlayıp uygulayacağını ifade etmiştir. Birleşmiş Milletler Sözleşme Bürosu kayıtları. 65 Hasan ve Eylem Zengin/Türkiye, yukarıdaki dn. 3. 66 Mansur Yalçın ve Diğerleri/Türkiye, yukarıdaki dn 3. 67 Toledo İlkeler, yukarıdaki dn. 13. 21