YARGI, DKAB KİTAPLARI VE MUAFİYET MEKANİZMASI - SÜREÇ GÖSTERGELERİ
İnsanın ve diğer canlıların doğumundan ölümüne kadar geçen zaman dilimine ömür denir. Allah’ın (c.c.) takdir ettiği bu ömrün bittiği, hayatın sona erdiği âna da ecel denir. Her canlı türünün
farklı farklı ömür ve ecelleri vardır. Kimi uzun bir zaman yaşarken kiminin de dünyada yaşadığı
ömür çok kısadır. Ölümden kaçmak veyaölüme engel olmak mümkün değildir. (8. Sınıf, s. 23)
Kapsayıcı
DKAB, dersleri farklı dinler ve İslami yorumlara ayrı ünitelerde yer veriyor.
Alevilik139 7. Sınıf ders kitabında İslam Düşüncesinde Yorumlar başlıklı 5. ünitede ve
12. Sınıf Ders kitabında, İslam Düşüncesi’nde Tasavvufi Yorumlar başlıklı 3. ünitede en
geniş haliyle ele alınıyor.
Tasavvufi yorumlar, İslam dininin anlaşılmasını kolaylaştıran, geniş kitlelere ulaşmasını ve
farklı düşüncelere saygı duyulmasını sağlayan birer zenginliktir. (12. Sınıf, sf. 75)
Aleviliğe ayrılan bölümlerin tüm DKAB ders içeriği içindeki yerinin azlığı, eleştiri konusudur.140 Ayrıca, Alevi toplumu için ibadet yeri sayılan cemevlerinin ibadet yeri olduğu, Alevi ibadeti olan semahın bir ibadet biçimi olduğu ifade edilmiyor. Yaman’a göre141
kitapla ilgili daha önceki eleştiriler halen geçerliliğini koruyor:
• İçerik mezhepler üstü değil, mezhepçi. 4-12. sınıflar arasında Sünnilik mezheplerüstülük adı altında farklı bölümlerde işlenirken, örneğin Alevi ibadetlerine 4-12
sınıf kitaplarında yer alan ibadetler bölümlerinde yer verilmiyor. Namazın sonrasında, cem, orucun sonrasında muharrem ve hızır oruçları yer almıyor.
• Yüzlerce sayfa içinde Sünni pratikleri anlatıldıktan sonra ayrı bölümde ve 4-6. sınıflardan sonra ve 8-11. Sınıfların sonunda sunuluyor. Önce “İslam’ın doğru inanç
uygulamasını öğren yap ve sonra cem yapabilirsin, hızır orucu tutabilirsin” gibi bir
anlayışla sunuluyor.
• Semah konusu Sünni anlayışla karıştırılarak sunulmuş. Semaha Pir Sultan vd. Alevi aşıklarının deyişleri eşliğinde gidilir, “Allah’ın (c.c.) güzel isimlerinden ve çok
önem verilen uygulamalardan birisi deniyor. Cemevine bir ibadethane denilemediği gibi burada da Semah ibadetin bir parçasıdır denilemiyor.
• 677 Sayılı Kanun nedeniyle yasak kapsamında görülen tarikatlar da ayrı bir bölümde
(İslam Düşüncesinde tasavvufi yorumlar) bölümünde ele alınıyor. Bu anlamda Alevilik
Bektaşilik de yasaklı tarikat olarak görülüyor. Tasavvufi bir yorum olarak olarak görülmesi onu Nakşilikle Kadirilikle aynı kategori içerisine koymaya yetmez. Nakşilerin
ve Kadirilerin Aleviler gibi bir cemevi ve dini anlayış farkı sorunları temelde yok.
• Ayrıca dersi veren öğretmenler zaten kitap iyi de olsa Sünni eğitim ve çevrelere mensup.
139 Başdemir, H. Y. (2011). Din dersleri ve Aleviliğin aktarılması. Liberal Düşünce, 16(63), 59- 72.
140 Yaman, A., “Alevism Education in Publis Schools of Turkey”, Religious Diversity at School içinde, Springer 2021.
141 DKAB ders kitaplarının Alevilik’le ilgili bölümleri ile ilgili bu değerlendirme Prof. Dr. Ali Yaman tarafından yapılmıştır. 11 Şubat 2021.
41