BİR İNSAN HAKLARI KORUMA MEKANİZMASI OLARAK ULUSAL EŞİTLİK KURUMLARI: KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU VE TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU ÖRNEĞİ 7. Kurumun İstanbul Sözleşmesi gibi bazı uluslararası sözleşmelerin aleyhine çalışmaları Paris İlkeleri’nde yer verilen “Kurumların iç hukukta yer alan mevzuat hükümlerinin ve bunlarla ilgili uygulamaların, o devletin taraf olduğu uluslararası insan hakları sözleşmelerinin hükümleri ile uyumlu hale getirilmesi ve etkili biçimde hayata geçirilmesini desteklemesi ve güvence altına alması” ve ECRI GPT2’de yer verilen “eşitlik kurumunun faaliyetlerinin ilgili uluslararası veya ulusal hukuki çerçeveye, standartlara ve içtihatlara dayalı olarak yürütülmesi” gerekliliklerine açıkça aykırıdır. 8. Kurum uluslararası insan hakları sözleşmeleri uyarınca kurulan inceleme, izleme ve denetleme mekanizmalarına devletin sunmakla yükümlü olduğu raporların hazırlanması sürecine katkı sunmamaktadır. 9. Kurum ayrımcılık yasağı ihlallerine ilişkin yargı kararlarının uygulanmasına dair sorunları izlemek ve değerlendirmekle ilgili herhangi bir çalışma yapmamaktadır. 10. Kurumun 2018 yılında hazırladığı stratejik plan 31.07.2020 tarihi itibariyle hala kamuoyu ile paylaşılmamıştır. Bu plana ilişkin Kurumca yapılan sınırlı düzeydeki açıklamalara bakıldığında belirlenen amaç ve hedeflerin oldukça genel bir biçimde ifade edildiği ve yetersiz olduğu görülmektedir. B- TİHEK’in Oluşumu, Bağımsızlık ve Çoğulculuk Güvenceleri Mevzuat 1 TİHEK Kurulu üyelerinin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından ve şeffaf olmayan bir süreçle atanmaktadır. 2. TİHEK Kurulu üyelerinin atanması usulü çoğulculuğu ve çeşitliliği güvence altına almamaktadır ve STÖ’ler üyelerin seçim sürecinin bütünüyle dışında bırakılmaktadır. 3. TİHEK Kurulu üyesi olabilmek için öngörülen nitelikler nesnel değildir ve üyelik için herhangi bir uzmanlık öngörülmemektedir. 4. TİHEK Kurulu üyelerinin görev süresi belirsizdir. 5. TİHEK Kurulu üyeleri yeterli güvenceye, cezai ve hukuki dokunulmazlığa sahip değildir. 6. Kurul Başkanı ve üyeleri için soruşturma yapılması Cumhurbaşkanı veya görevlendireceği bakanın iznine tabidir. 7. Kurumun Cumhurbaşkanının görevlendireceği bakan ile ilişkili öngörülmesi nedeniyle bağımsızlığı tamamen ortadan kaldıracak biçimde yürütme organına bağlılık ortaya çıkmaktadır. 8. TİHEK Kurulunun bağımsız olarak görev yapacağı ve hiçbir organ, makam, merci veya kişinin Kurula emir veya talimat veremeyeceği, tavsiye ya da telkinde bulunmayacağı düzenlemesine rağmen aksi davranışlar için herhangi bir yaptırım öngörülmemektedir. 9. Kurumun Ankara dışında büro açmak istemesi halinde bu konuda karar verme yetkisi Cumhurbaşkanına verilmiştir. 10. Kurumdaki hizmet birimleri ve büroların çalışma usul ve esasları Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenmektedir. 11. Kurumun bütçesi her ne kadar TBMM tarafından kabul edilen bütçe kanunu ile belirlense de Anayasa’ya göre bu konuda kanun teklif etme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir ve bu nedenle kurumun bütçesinin fiilen yürütme organı tarafından belirlenmektedir. 51