BİR İNSAN HAKLARI KORUMA MEKANİZMASI OLARAK ULUSAL EŞİTLİK KURUMLARI: KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU VE TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU ÖRNEĞİ Uygulama 1. TİHEK Kurulu çoğulcu bir yapıya sahip değildir. Üyeler toplumsal çeşitliliği yansıtmaktan tamamen uzak ve üye kompozisyonu toplumsal cinsiyet eşitliğine bütünüyle aykırıdır. Kurum personelinin toplumsal cinsiyet eşitliği bakımından dengeli olmadığı ve erkek personel sayısının kadın personel sayısının belirgin bir biçimde daha fazla olduğu (2019 yılı için 74-46) görülmektedir. 2. TİHEK Kurulu üyelerinin insan hakları, ayrımcılık yasağı ve sivil toplum alanlarında deneyimi yok denecek kadar azdır. Üyelerinin neredeyse yarısının belirtilen konularda hiçbir deneyimi bulunmamaktadır. 3. TİHEK Kurulunun üye kompozisyonu üstlendiği görevleri yerine getirmek bakımından oldukça yetersizdir. 4. Kurumun yeterli bir çalışma mekânı, bütçesi ve personeli bulunmamaktadır. C- TİHEK’in Çalışma Yöntemleri Mevzuat 1. Kurumun inceleme ve araştırma konusuyla ilgili olarak gerekçesini belirterek istediği bilgi ve belgelerin ilgili kişilerce otuz gün içinde verilmemesi durumunda uygulanan yaptırım (idari para cezası) oldukça etkisizdir. Talep edilen bilgi ve belgeleri vermeyen kişi ve kuruluşlar hakkında suç duyurusunda bulunulabilmesine dair bir düzenleme bulunmamaktadır. 2. TİHEK Kurulunun tüm kararları değil, ancak Kurulca “gerekli görülen” kararlar yayınlanabilmektedir. 3. TİHEK Kanunu’nda Kurulun toplantı periyoduna dair asgari bir süre belirtilmemiştir. 4. TİHEK Kanunu’nda ayrımcılıkla mücadele konusunda yetkili kurumlar arasında düzenli ve etkili bir eşgüdümün sağlanması gerekliliğini karşılayacak bir yasal düzenleme bulunmamaktadır. 5. Kurul görev alanıyla ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarına ancak talepleri halinde görüş bildirebilmektedir. 6. TİHEK Kanunu’na göre Kurumun STÖ’lerle birçok konuda iş birliğine gidebilmesi mümkün olsa da STÖ’lerin nasıl belirleneceğine ilişkin bir hükme yer verilmemiştir. TİHEK Yönetmeliği’nde bu konu yer verilen düzenlemede öngörülen ölçüt nesnel olmaktan uzaktır. Uygulama 1. Kurulun yılda kaç kez toplandığı bilinmemektedir ve bu toplantılarda alınan kararlar yayınlanmamaktadır. 2. Kurul kararlarının yayımlanması ile ilgili şeffaf bir politikası bulunmamaktadır. 3. Kurul kamuoyunu kararları ile ilgili olarak yeterince bilgilendirmemektedir. 4. Kurum ayrımcılığın önlenmesi alanında faaliyet yürüten diğer kamu kurumları ve STÖ’lerle işbirliği yapmamaktadır; kurumlar arasında düzenli ve etkili bir eşgüdüm bulunmamaktadır. Kurumun sınırlı da olsa işbirliğine gidilen STÖ’lerin nasıl belirleneceğine dair şeffaf bir politikası bulunmamaktadır. 5. Kurum görev alanına giren konularla ilgili olarak çalışmalarda bulunmak üzere kamu kurum ve kuruluşları herhangi bir geçici komisyon oluşturmamıştır. 52