BİR İNSAN HAKLARI KORUMA MEKANİZMASI OLARAK ULUSAL EŞİTLİK KURUMLARI: KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU VE TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU ÖRNEĞİ
rapor bulunmaktadır.22 TİHEK’in, Paris İlkeleri’nde belirtilen “hükümetin ülkenin belirli
bir kısmında ortaya çıkan insan hakları ihlallerine dikkatini çekmek, bu tür durumlara
son verecek girişimler için tekliflerde bulunmak ve gerektiğinde, hükümetin konumu ve
vermesi gereken tepki konusunda görüş açıklamak” biçimindeki görevine ilişkin bugüne
kadar herhangi bir adım atmamıştır. Hükümete yönelik ülkedeki herhangi bir insan hakları sorununa ilişkin de eleştirel herhangi bir açıklaması bulunmamaktadır.
TİHEK Kanunu md. 9(1)(m) kapsamında Kurum tarafından uluslararası kuruluşlarla iş birliği bakımından insan hakları alanında kayda değer neredeyse hiçbir çalışması
bulunmayan ve evrensel standartlar yerine insan haklarına aykırı olabilecek yerel veya
bölgesel standartları hayata geçirmeye çalışan İslam İşbirliği Teşkilatı Bağımsız Daimi
İnsan Hakları Komisyonu ile sınırlı bir iş birliği politikasının benimsendiği görülmektedir.23 Birleşmiş Milletler ve Avrupa Konseyi ile iş birliği oldukça sınırlı düzeyde kalmıştır
ve bunun da etkili bir iş birliği olarak görülmesi mümkün gözükmemektedir.
TİHEK Kanunu md. 9(1)(n) bağlamında ayrımcılıkla mücadele kapsamında faaliyet
yürüten herhangi bir kamu kurumu ve meslek kuruluşu ile iş birliği yapılmadığı görülmektedir. İş birliğine gidilen tek üniversite Kurumun görev alanıyla ilgili herhangi bir
çalışması olmayan Üsküdar Üniversitesi’dir.24 STÖ’lerle yapılan iş birliğinin ise oldukça
sınırlı düzeyde kaldığı ve iş birliğine gidilen STÖ’lerin ise ayrımcılıkla mücadele alanında tecrübesi ve bilgi birikimi olan STÖ’lerden oluşmadığı görülmektedir. Kurumun
çalışmalarına bakıldığında hangi STÖ’lerle iş birliğine gidildiğine dair şeffaf bir bilgiye
de erişilememektedir.25
TİHEK Kanunu md. 9(1)(ö) kapsamında Kurumun uluslararası insan hakları sözleşmelerinin uygulanmasını izlemeye dönük bir çalışması olmamıştır. Aksine Kurum ve Kurum Başkanının ve Kurul üyelerinin sosyal medya hesaplarından sıklıkla 2011 yılında İstanbul’da Türkiye’nin de üyesi olduğu Avrupa Konseyi tarafından kabul edilen ve Türkiye
tarafından da onaylanan Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi’ne (İstanbul Sözleşmesi) karşı ifadeler kullandığı görülmektedir.26 TİHEK tarafından bugüne kadar düzenlenen iki sempozyumda da insan haklarının evrenselliğine karşı çok sayıda tebliğ sunulduğu, insan hakları
kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmayan görüşlerin yoğun olarak dile getirildiği
ve “ailenin korunması hakkı” adıyla insan hakları hukukunda mevcut olmayan bir hakkın
22 TİHEK, Otizmli Çocukların Eğitim Hakkı ve Ayrımcılık Yasağı Raporu, Mart 2020, https://www.tihek.gov.tr/upload/file_
editor/2020/04/1585822889.pdf (erişim:31.07.2020).
23 Ör, bkz, TİHEK, “Fas’ta Düzenlenen “Nefret Söylemiyle Mücadelede Medyanın Rolü” Konulu Sempozyumda TİHEK Olarak
Ülkemizi Temsil Ettik”, 23.10, 2017, https://www.tihek.gov.tr/fasta-duzenlenen-nefret-soylemiyle-mucadelede-medyanin-rolu-konulu-sempozyumda-tihek-olarak-ulkemizi-temsil-ettik/; “İslam İşbirliği Teşkilatı Üye Ülke Ulusal İnsan Hakları Kurumları
İstanbul’da Biraraya Geldi”, 24.10.2018, https://www.tihek.gov.tr/islam-isbirligi-teskilati-uye-ulke-ulusal-insan-haklari-kurumlari-istanbulda-biraraya-geldi/; “TİHEK Heyeti İslam İşbirliği Teşkilatının 6. Uluslararası Seminerine Katıldı.”, 15.10.2019, https://
www.tihek.gov.tr/tihek-heyeti-islam-isbirligi-teskilatinin-6-uluslararasi-seminerine-katildi/ ; “SETA’da "İnsan Hakları Koruma
Mekanizmaları" Başlıklı Panel Düzenlendi”, 13.12.2019, https://www.tihek.gov.tr/setada-insan-haklari-koruma-mekanizmalari-baslikli-panel-duzenlendi/ (erişim:31.07.2020)
24 Bkz, TİHEK, “TİHEK Üsküdar Üniversitesi ile İşbirliği Protokolü İmzaladı”, 27.02.2020, https://www.tihek.gov.tr/tihek-uskudar-universitesi-ile-isbirligi-protokolu-imzaladi/ (erişim:31.07.2020)
25 Ör. bkz, TİHEK, “TİHEK İl İstişare Toplantılarının Üçüncüsünü Sakarya’da Gerçekleştirdi.”, 26.02.2020, https://www.tihek.gov.
tr/tihek-il-istisare-toplantilarinin-ucuncusunu-sakaryada-gerceklestirdi/; “TİHEK Konya İl İstişare Toplantısı Gerçekleştirildi.”,
https://www.tihek.gov.tr/tihek-konya-il-istisare-toplantisi-gerceklestirildi/; “TİHEK İstanbul İl İstişare Toplantısı Gerçekleştirildi”, https://www.tihek.gov.tr/turkiye-insan-haklari-ve-esitlik-kurumu-istanbul-il-istisare-toplantisi-gerceklestirildi/ (erişim:31.07.2020)
26 Ayrıca, bkz, “TİHEK Başkanı, İstanbul Sözleşmesi ile ilgili olarak ise, Birleşmiş Milletler Evrensel Beyannamesi’nin aksine söz
konusu Sözleşme’nin aileyi koruma kaygısı taşımadığını; bu Sözleşme’ye dayanarak hazırlanan 6284 sayılı Kanun’un da İstanbul
Sözleşmesi’nin ötesinde geçerek bir cezalandırma mekanizması haline geldiğini ifade etti.”, “TİHEK Başkanı Arslan KEFEK Toplantısına Katıldı”, https://www.tihek.gov.tr/tihek-baskani-arslan-kefek-toplantisina-katildi/ (erişim:31.07.2020).
20