BİR İNSAN HAKLARI KORUMA MEKANİZMASI OLARAK ULUSAL EŞİTLİK KURUMLARI: KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU VE TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU ÖRNEĞİ önemli ayrımcılık vakalarının hiçbirinde ayrımcılığa maruz kalan kişi veya gruplarla bir arada olmadığı görülmektedir. Erişilebilirlik bakım��ndan son olarak başvurularla ilgili usul kurallarının hukuki yardım alınmaksızın yapılamayacak ölçüde karmaşık olduğu görülmektedir. Erişilebilirlikle ilgili üç olumlu nokta göze çarpmaktadır. Bunlar; Kurumun çevrimiçi, e-posta ve telefonla hizmet sunması, ayrımcılık yasağına ilişkin ihlal iddialarının dile getirildiği başvuruların TİHEK Kanunu md. 17(1) gereğince ücretsiz olması ve md. 17(7)’ye göre Kuruma yapılacak başvurularda, vesayet ya da koruma altında olanlar ve çocuklar ile talepleri üzerine mağdur ya da mağdurların kimlik bilgilerinin gizli tutulacak olmasıdır. Ancak söz konusu gizlilik yalnızca mağdurları kapsamaktadır ve Avrupa Komisyonu Tavsiye Kararı para. 1.2.3(3) gereği tanık ve ihbarda bulunanları da kapsamalıdır. 6. TİHEK ve Hukuki Yardım Yargısal usullere başvurma veya katılım yanında yargısal usullere dair bilgi verilmesi de eşitlik kurumları açısından önemli bir görevdir. Uluslararası standartlara bakıldığında eşitlik kurumlarına başvuruda bulunan kişilerin hakları konusunda, özellikle de diğer başvuru yolları konusunda bilgilendirilmesi, bu yollara erişimin kolaylaştırılması ve başvuruların kabul edilmesi veya kanunla belirlenmiş sınırlar içinde yetkili diğer mercilere aktarılması konuları üzerinde de durulmuştur. TİHEK Kanunu md. 9(1)(ğ)’de Kurumun görevleri arasında, ayrımcılık yasağı ihlalleri nedeniyle mağdur olduğu iddiasıyla Kuruma başvuran kişilere mağduriyetlerinin giderilmesi için kullanabilecekleri idari ve hukuki süreçler konusunda yol göstermek ve başvurularını takip etmelerini sağlamak amacıyla yardımcı olmak da sayılmıştır. Bu konuda verilecek hukuki danışmanlık ancak hukukçular tarafından verilebilir ve herhangi bir hak kaybına yol açmamak için bu kişilerce verilmesi gerekmektedir. TİHEK Kanunu’nda Kuruma üç kişilik avukat kadrosu ayrılmıştır. Kurumun 2019 Faaliyet Raporu’na göre Kurum kadrosuna atanmış bir avukat bulunmamaktadır. Ayrılan kadro sayısının azlığı Kurumun bu görevi yerine getirme konusunda Türkiye Barolar Birliği ya da barolar ile ortak çalışma yürütmesini gerekli kılmaktadır. Kanunda, Kurumun ayrımcılık mağdurları tarafından yargısal usullere başvurulduğu durumda davaya müdahil olarak katılabileceğine dair herhangi bir yetki verilmemiştir. Bu şekilde bir yetkinin verilmesi, mağdurların yargısal usullerdeki konumunun güçlendirilmesi ve mağdurlara gerekli hukuki ve maddi desteğin verilmesi açısında oldukça önem taşımaktadır. D- TİHEK ve Yargısal-Benzeri Yetkiler Eşitlik kurumlarının yargısal-benzeri yetkilerinin bulunması, herhangi bir harca tabi olmaksızın ücretsiz başvuru yapılabilmesi, yargısal usullere göre daha hızlı işleyen bir usulün izlenmesi, daha az şekilci bir usulün öngörülmesi, ispat yükünün paylaştırılması imkanının mevcudiyeti gibi nedenlerle dezavantajlı gruplara mensup mağdurlar açısından daha avantajlı bir başvuru usulünün ortaya çıkmasını sağlamaktadır. Bunun yanında alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurulması, mağdurun durumuna özgü giderim ve böylece uyuşmazlıkların kamuoyuna yansıtılmadan çözümlenebilmesi mağ- 38