Demokratik Seçimler İçin İyi Uygulamalar Seçim süreçlerinin değerlendirmesinde, bağımsız gözlemciler ayrıca demokratik seçimler için en iyi uygulamalara da atıfta bulunur. Aşağıdakiler, demokratik seçimler için en iyi uygulamaların önemli örnekleridir: • Seçim sürecinde şeffaflık vardır; • Seçim kurulu etkin, tarafsız, bağımsız ve hesap verebilir şekilde davranır; • Adaylar ve siyasi partiler için devlet kaynaklarına eşit erişim vardır; • Adaylar ve siyasi partiler için, devlet veya özel finansmanlı medya tarafından dengeli haber yapılır ve bunlara eşit erişim vardır; • Seçmenler sivil ve seçmen eğitimi programlarıyla haklarından haberdardır; • Adaylar ve partiler için kampanya yapma ve seçmenler için oy kullanmada - şiddet, korkutma veya misillemeden uzak – barışçıl bir hava vardır. Seçim Gözlemi Kapsamında Temel Konular ve Faaliyetler A. SEÇİM ÖNCESİ GÖZLEMİ 1.Seçmen Kaydı (Seçmen Kütükleri): Seçimlerde doğru bir seçmen kaydı hazırlığı, seçim listelerinin oluşturulması ve kayıtların yapılmasında işlemlerin eksiksiz ve doğru yapılması kritik önem taşır. Oy hakkından mahrum olma gerekçeleri nesnel ve kabul edilebilir nitelikte olmalıdır, aksi takdirde oy verme hakkının kullanılmasını engelleyecek durumlar yaratabilir. Oy kullanmaya hak kazanan herkesin bu hakkı kullanabilmesini sağlayacak etkin önlemlerin devlet tarafından alınması gerekir. Seçmen Kaydı ile İlgili Gözlem Sırasında Dikkat Edilecekler • • • • • • • • • • 8 Untitled-1.indd 8 Seçmenlerin kayıt yaptırma süreçleri ile ilgili yasalar/uygulamalar bütün herkes için açık ve erişilebilir mi? Kaydolma işlemleri hakkında seçmenlere yeterli eğitim veriliyor mu? Seçmen olabilmek için ikamet şartı gibi kısıtlamalar bulunuyorsa bu şartlar kabul edilebilir nitelikte mi? Örneğin bu uygulamalar evsizleri, mevsimlik işçileri, yarı açık ve kapalı kurumlarda yaşayanları oy kullanma hakkından mahrum bırakıyor mu? Yeni seçmenlerin yazılması, mükerrer yazılımın önlenmesi, kayıtlı olanların silinmemesi veya geçersiz isimlerin silinebilmesi için uygun önlemler mevcut mu? Yeterlilik sahibi seçmenlerin yazılmadığı veya yeterlilik sahibi olmayan seçmenlerin yazıldığı yönünde doğrulanabilir kanıtlar var mı? Varsa, bunlar münferit olaylar mı yoksa sistemli olarak mı yapılmış? Seçmen listelerinin kopyaları sandık alanlarında veya erişilebilir başka yerlerde seçim gününden önce asılmış mı? Kadın ve erkekler, sayı olarak nüfustaki oranlarına göre kaydolmuş mu? Değilse, neden? Evlendikten sonra adlarını ve/veya ikamet adreslerini değiştiren kadınların kaydolmalarını temin edecek etkin işlemler var mı? Varlığı durumunda, ülke içinde zorunlu göçe tabi tutulanların kaydolmasını sağlayacak etkin önlemler var mı? Geçerli olması durumunda, mülteciler dâhil, sürgündeki yurttaşların kaydolmasını sağlayacak, etkin ülke dışı sistemler mevcut mu? Bağımsız Seçim İzleme Platformu Bağımsız Seçim Gözlemciliği Rehberi 06.05.2015 17:35