EK-1: BAĞIMSIZ SEÇİM GÖZLEMCİLERİ İÇİN DAVRANIŞ KURALLARI Giriş Yurttaş örgütlerince bağımsız seçim gözleme ve izleme, seçimlerin doğruluğunu desteklemek, güvence altına almak, kamunun demokratik seçimlere güvenini sağlamak ve seçim temelli şiddet potansiyelini azaltmak için dünya çapında giderek standart bir uygulama olarak kabul edilmektedir. Seçim yönetimiyle ilgili kurumları da içeren ve seçilmeye çalışan hükümetler ile seçimin diğer paydaşları, yurttaş örgütleri tarafından bağımsız seçim gözleme ve izlemeyi, uluslararası bir insan hakkı olan yurttaşların hükümet ve kamusal işlere katılma hakkının kullanılmasının ayrılmaz bir parçası olarak tanımıştır. Yurttaş örgütleri tarafından bağımsız seçim gözleme ve izleme, hükümetlerarası örgütlerce çeşitli hükümetlerarası sözleşmelerde, bildirilerde ve diğer belgelerde gerçek anlamda demokratik seçimleri gerçekleştirmenin önemli bir unsuru olarak belirtilmiştir. Bağımsız seçim gözleme ve izlemenin amacı, sürecin her aşamasında doğru ve tarafsız tanıklık ve raporlama aracılığıyla seçimlerin açık ve şeffaf yürütülüp yürütülmediğini ve demokratik seçimlere ilişkin anayasa, kanun, diğer seçim düzenlemeleri, uluslararası yükümlülükler ve diğer uluslararası gereklere uygun olup olmadığını değerlendirerek seçim sürecinin doğruluğunu sağlamaya yardımcı olmaktır. Yurttaş örgütlerince bağımsız seçim gözleme ve izleme ayrıca (Adaylar, siyasi partiler, bunları destekleyen veya muhalefet eden referandum girişimleri, seçim görevlileri, diğer idari makamlar, medya ve seçmenler dâhil olmak üzere) seçim aktörlerini hukuka ve yurttaşların seçimlerle ilgili haklarına uygun davranmaya ve hukuk kuralları ile seçimle ilgili hakların ihlal edilmesi halinde hesap sormaya çağırırlar. Ayrıca yurttaş örgütlerince bağımsız seçim gözleme ve izleme, kamu işlerine katılma haklarının kullanılmasında yurttaşları bağımsız seçim gözlemcisi ve izlemcisi olarak harekete geçirmeyi ve yurttaşların seçimlere ve siyasi süreçlere katılımını genişletmeyi amaçlar. Yurttaş örgütlerince bağımsız seçim gözleme ve izlemeyle ilgili hakların tanınmasıyla birlikte çeşitli yükümlülükler ortaya çıkar. Bu yükümlülüklerin çerçevesi, gözleme ve izleme örgütünce kabul edilen bağımsızlık yeminini içeren ve kabul edilecek bu davranış kurallarıyla belirlenebilecektir. Gözlemcilerin ve izlemcilerin hak ve yükümlülükleri bu davranış kuralları dışında ayrıca da düzenlenebilir. Yurttaş Örgütlerince Bağımsız Seçim Gözleme ve İzleme için Küresel İlkeler Bildirgesini kabul eden örgüt ve ağlar, benzer davranış kurallarını düzenleyen kendi örgüt ya da ağlarının yürürlükteki ilkelerinin yanısıra bu Davranış Kurallarını imzalar ve ona uyar. Bu örgüt ve ağlar yönetici, çalışan, eğitmen, danışman, gözlemci ve izlemciler dahil tüm katılımcılarının bu davranış kurallarına veya örgüt ya da ağın kabul ettiği ve aynı içeriğe sahip kurallara bağlı kalacağını ve aşağıda yer alan Bağımsız Seçim Gözleme ve İzleme Yeminiyle içerik olarak benzer nitelikte bir yemine imza atacağını taahhüt eder. Davranış Biçimleri Bağımsız seçim gözleme ve izlemenin bu hedef ve amaçlarını gerçekleştirmek için her örgüt ve ağ gözleme ve izlemenin şu şekilde olacağını kabul eder: 1. Gözleme, izleme, seçmen eğitimi, seçim anketleri gibi seçime ilişkin her tür faaliyet bakımından siyasi anlamda tarafsız kalarak bir aday, siyasi parti, grup, hareket veya kamu görevine yönelen diğer kuruluşları destekleyen veya muhalefet eden bir kamusal beyanda bulunmaktan veya (kanunların, düzenleyici işlemlerin ve seBağımsız Seçim İzleme Platformu Bağımsız Seçim Gözlemciliği Rehberi Untitled-1.indd 19 19 06.05.2015 17:35