74 Sivil Toplum Örgütleri İçin Engelli Hakları İzleme Rehberi Bu modülde, engelli örgütlerinin (STÖ) ülkelerinde, içinde yaşadıkları topluluklarda ve dünyada olumlu değişiklikler yapmak için izleme sürecinde elde edilen bilgileri nasıl kullanabilecekleri üzerinde durulmaktadır. Birleşmiş Milletler Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme Madde 33, “Sivil toplum, özellikle engelliler ve onları temsil eden örgütler, izleme sürecinde yer alacak ve bu sürece tam olarak katılacaktır” demektedir. “Bizimle ilgili hiçbir şeye biz olmadan karar verilemez” ifadesi bir slogandan fazlasıdır. 7.1 Ülke ve Topluluk Seviyesinde Harekete Geçmek İzleme sürecinin amacı engellilerin gündelik yaşantısını iyileştirmek olduğu için bu değişikliklere ulaşmaya yönelik stratejilerin uygulanmasına topluluk ve ülke seviyesinde başlanmalı; engellilerin haklarını kullanmasını etkileyebilecek değişiklikleri yapabilecek kişileri etkileme girişiminde bulunulmalıdır (örn. hükümetleri, işverenleri, özel işletme sahiplerini, eğitmenleri, vs. etkilemek). Engelli örgütleri ülkelerinde ve içinde yaşadıkları toplulukta şu şekilde harekete geçebilirler: Ülke Çapında ve Toplum Seviyesinde Harekete Geçmek 1) Kanunlarda, politikalarda ve programlarda değişiklik yapmak için lobi çalışması yapmak 2) Dava açmak 3) Toplumu eğiterek ve eylem yaparak farkındalığı arttırmak Uluslararası Seviyede Harekete Geçmek 1) Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme a) Durum Raporu sürecine katılmak b) Paralel bir rapor yasmak c) Bireysel bir şikayeti veya bir grup şikayetini desteklemek 2) Diğer insan hakları anlaşmaları doğrultusunda harekete geçmek 1. Kanunlarda, politikalarda ve programlarda değişiklik yapmak için lobi çalışması yapmak İzleme sürecinde elde edilen bilgiler, bir ülkenin kanun, politika ve programlarında, engellilerin haklarını daha iyi koruması, desteklemesi ve bu hakların kullanmasına imkan tanıması için yapılması gereken değişikliklerin belirlenmesini sağlar. Örneğin; • İnsan haklarını ihlal eden mevcut kanunların, politikaların ve programların kaldırılması • Mevcut kanunların, politikaların ve programların insan haklarını daha iyi koruması, desteklemesi ve bu hakların daha iyi kullanılmasına imkan vermesi için lafzının veya yorumunun değiştirilmesi • Boşlukları dolduracak yeni kanunların çıkarılması, politikaların ve programların geliştirilmesi İzleme sürecinde elde edilen bilgiler, mevcut kanunlarda ve programlarda yaşanan sıkıntıları göstererek insanları değişikliğe ihtiyaç olduğuna ikna edebilir. Ayrıca, izleme süreci yönetimlerin hakları iyi bir şekilde güvence altına aldığı uygulamalara dair somut örnekler sunarak, bu örneklerin paylaşılmasına ve başkalarının da bunlardan ders çıkarmasına imkan tanır.