Özbildirim Anketleri: Bu anketler risk grubu anketleriyle aynı yönteme sahiplerdir. Aralarındaki farklılık, risk grubu anketleri hassas topluluk üyelerinin ayrımcılık deneyimlerine dayanırken, özbildirim anketleri genel toplum bireylerinin tavır, tutum ve davranışlarını saptamak amacıyla yapılmasıdır. Bu tarz anketler üstü kapalı önyargıları ve ayrımcılık örneklerini ortaya koyabilir. • Özbildirim anketleri insan hakları uygulamalarında önemli bir role sahip olan politikacı, polis, savcı, öğretmen, doktor, hemşire gibi kişilere uygulanabilir. • Bu tarz anketlerde toplum tarafından kabul görebilecek cevaplar verilmesini engellemek için anketin asıl amacını gizleyerek, konuyla doğrudan alakalı olmayan sorular eşliğinde sorulabilir. Ayrımcılık Testi: Gerçek hayatta uygulanan bir sosyal deney şeklidir. İki veya daha fazla kişi ayrımcılık izlenen konu dışındaki tüm özellikleri sabit tutularak aynı yere başvururlar. Örneğin, bir iş veya kira başvurusuna başvuran iki kişiye yapılan muamele ve başvuru sonuçları karşılaştırılır. Eğer birçok defa uygulanırsa ayrımcılığın varlığını kesin şekilde kanıtlayabilir. Ayrımcılık testi, başka yöntemlerle kanıtlanamayacak ayrımcılık örneklerini gözler önüne serer. Aynı zamanda bu gibi deneylerin sonucu çoğunlukla genel duruma atfedilebilir. Ayrımcılık testi üç amaca hizmet edebilir: • Dava açma: Dava açma amacı güden ayrımcılık testleri genellikle bir kişi veya kurumun ayrımcı uygulamalarını saptamak için kullanılır. Nesnel ve kesin bir ayrımcılık örneği olduğundan mahkemelerde delil olarak gösterilebilir. Risk grubu anketleri için soru örnekleri; • Belirli bir zaman içerisinde kişi ayrımcılığa uğradı mı? Evet ise, kaç kere? • Kişinin ayrımcılığa uğradığı durumun koşulları: hangi alanda (iş, sağlık, eğitim vs.), ayrımcılığın nedeni (etnik köken, cinsiyet, engellilik vs.), ayrımcılığın çeşidi (taciz, mobbing, dışlama, hakaret vs.), kişinin ayrımcılığı yapan kişi ile ilişkisi (işveren, öğretmen vs.) • Ayrımcılığın etkileri (ekonomik, sosyal, sağlık durumu üzerinde vs.) • Resmi başvuru yaptı mı? Evetse nereye, hayırsa neden? • Kişinin hakları hakkındaki bilgisi: Adli veya idari kurum olarak nereye ne koşullarda başvuru yapabileceğini biliyor mu? • Adalet sistemine güveniyor mu veya mağdurlaştırılma korkusu var mı? • Araştırma: Daha fazla sayıda kurumun ve hatta genel durumun temsili olabilecek kişi ve kurumların ayrımcılık uygulamalarını ortaya koymak için kullanılır. • Farkındalık yaratma: Bu tarz deneyler toplumun ilgisini çekebilir ve ayrımcılık hakkında farkındalık yaratmak için kullanılabilir. Diğer Araştırma Türleri İstatistiki Araştırma: İstatistiki veri, büyük çapta var olan sistematik ayrımcılığı ortaya çıkarmak için kullanılabilecek bir stratejidir. Bu yöntemin en önemli zorluğu toplanan verinin büyük bir örnek gruptan toplanmış olması zorunluluğudur. İstatistiki araçlar, yalnızca büyük veri tabanlarından anlamlı sonuç çıkarabilirler. Çıkan sonuç geneli kapsadığından toplumda yaşananları temsil etme bakımından etkilidir. 21 Untitled-1.indd 21 27.01.2016 21:43