Ç e ş i tl i Va k ı f v e D e rn e k l e r i l e İ ş b i rl i ğ i Prot okoller i Aracılığıy la Y ür üt ülen M üf redat D ışı Et kinlikler E Ğ İ T İ M D E Ç O Ğ U LC U LU K V E Ç O C U Ğ U N D İ N V E YA İ N A N Ç ÖZ G Ü R LÜ Ğ Ü AÇ I S I N DA N B İ R İ N C E L E M E esastır. Tüm vatandaşların içerilmesi ve katılımına dair politikalar; sosyal uyumun, sivil toplumun canlılığının ve barışın garantisidir. Bu şekilde tanımlanan kültürel çoğulculuk, kültürel çeşitlilik gerçeğine bir politika ifadesi sağlar. Demokratik çerçevenin ayrılmaz bir parçası olan kültürel çoğulculuk, kültürlerarası etkileşime ve kamu yaşamını destekleyen yaratıcı kapasitelerin gelişmesine vesile olur.” İnsan haklarının kültürel çeşitliliği güvence altına aldığını vurgulayan ve bu güvencenin, özellikle azınlık grupları ve yerli halklardan kişilerin haklarına yönelik bir taahhüt anlamına geldiğini belirten bildirgede, kültürel hakların kültürel çeşitliliğe ortam hazırladığı BM ESKHUS 13. maddeye de atıf yapılarak ifade ediliyor:11 “Kültürel haklar, evrensel, bölünmez ve birbirine bağlı olan insan haklarının ayrılmaz bir parçasıdır. Yaratıcı çeşitliliğin gelişmesi, İnsan Hakları Evrensel Bildirisi’nin 27. maddesinde ve Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nin 13 ve 15. maddelerinde tanımlandığı şekliyle kültürel hakların tam olarak uygulanmasını gerektirir. Bu nedenle, tüm kişiler kendi seçtikleri bir dilde, özellikle de kendi anadillerinde kendilerini ifade etmek ve çalışmalarını oluşturup yayma hakkına sahiptir; tüm insanların kendi kültürel kimliklerine tamamen saygılı, kaliteli eğitim alma hakları vardır; ve tüm insanlar, kendi tercih ettikleri bir kültürel yaşama katılma ve insan hakları ve temel özgürlüklere saygıya tabi olan kültürel uygulamalarını sürdürme hakkına sahiptir.” Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin üye devletlere yönelik tavsiye kararlarında da eğitimin amaçlarına, eğitimde ve eğitim yoluyla çoğulculuğa dair önemli ilkeler ve yaklaşımlar ortaya konmuştur. Örneğin, Kaliteli Eğitim Sağlanması ile ilgili 2012/13 sayılı Tavsiye Kararı, “kaliteli eğitim” tanımında, evrensel ve yerel kültürel değerlerin öğrencilere sunulmasını, bu sırada öğrencileri kendi kararlarını almaları için donanımlı hale getirmeyle birlikte ele alıyor.12 Avrupa Konseyi Demokratik Yurttaşlık ve İnsan Hakları Eğitimi Bildirgesi ile ilgili 2010/7 sayılı Tavsiye Kararı’nda ise sosyal uyumun teşvik edilmesi ve çeşitliliğe değer verilmesi, hedefler ve ilkeler ile politikalar arasında aşağıdaki gibi yer alıyor: “Tüm demokratik yurttaşlık için eğitim ve insan hakları eğitiminin en önemli unsurlarından biri de sosyal birlik beraberliğin ve kültürler arası diyalogun yaygınlaştırılması ve toplumsal cinsiyet eşitliği de dahil olmak üzere çeşitliliğe ve eşitliğe değer verilmesidir. Bu amaçla, çatışmayı azaltan, inanç grupları ve etnik gruplar arasındaki farklılıkların daha çok kabul edilmesini ve anlaşılmasını sağlayan, insan onuruna ve paylaşılan değerlere karşılıklı saygı gösterilmesini mümkün kılan, sorun ve anlaşmazlıkların çözüme kavuşturulmasında diyalogu teşvik ederek şiddete karșı, kişisel ve sosyal becerilerin ve anlayışın oluşturulması şarttır.”13 “Üye ülkeler eğitimin bütün alanlarında demokratik ve birçok kültürü barındıran toplumlarda birlikte yaşamayı öğrenmeyi ve öğrencilerin sosyal birlik beraberliği geliştirmelerini, çeşitliliğe ve eşitliğe değer vermelerini -özellikle de farklı inanç grupları ve etnik gruplar arasında olmak üzere- farklılıkları kabul etmelerini, anlaşmazlıkları ve çatışmaları şiddete başvurmadan çözüme kavuşturmalarını, her türlü ayrımcılık ve şiddetle, özellikle de şiddet11 UNESCO Türkiye Millî Komisyonu web sitesinde yer alan çeviri esas alınmış, yazar tarafından metnin aslına daha uygun olduğu düşünülen bazı değişiklikler yapılmıştır. Bkz. UNESCO Universal Declaration on Cultural Diversity, Madde 5; UNESCO Kültürel Çeşitlilik Evrensel Bildirgesi, Madde 5. 12 Committee of Ministers of the Council of Europe, 2012. 13 Committee of Ministers of the Council of Europe, 2010, s.9. 12