BAĞIMSIZ SEÇİM İZLEME PLATFORMU 1 KASIM 2015 MİLLETVEKİLİ GENEL SEÇİMİ GÖZLEM RAPORU
Seçmenlere Oy Kullanma Sürecinin Açıklanması
Seçmenlere nasıl oy kullanacaklarının anlatılması geçersiz oy sayısını doğrudan etkileyen
faktörlerin en önemlisidir. Kanunen sandık
başkanının oy verme işlemin nasıl olacağını
seçmenlere açıklaması gerekmektedir. Gözlem
yapılan sandıkların 216’sında sandık başkanlarının seçmenlere süreci açıklamadığı tespit edilmiştir. Soruya 110 formda cevap verilmemiştir.
SEÇMEN BİLGİLENDİRME
SIKLIK
ORAN
EVET
629
65,9
HAYIR
216
22,6
Toplam
845
88,5
KAYIP
110
11,5
Toplam
955
100,0
OY VERME GİZLİLİĞİ
SIKLIK
ORAN
Oy Verme Gizliliği
Seçimlerde oy verme gizliliği açıkta oy kullandırma, sandık kurulu başkan ve üyelerinin
veya üçüncü kişilerin çeşitli sebeplerle seçmen
ile birlikte oy verme kabinlerine girmesi yanında sandıkların oluşturulması aşamasında da
ihlal edilebilmektedir. Gözlemlerde 26 gizlilik
ihlali tespit edilmiştir.
EVET
801
83,9
HAYIR
26
2,7
Toplam
827
86,6
KAYIP
128
13,4
Toplam
955
100,0
Gözlemcilerin bazı tanıklıkları şöyledir; “Aynı anda birden çok kişinin kabine girdiği gözlenmiştir”, “Oy verme kabinine sivil vatandaşların girdiği gözlemlendi”, “Sandık Başkanının
seçmenlerle birlikte oy verme kabinine girdiği gözlemlenmiştir”, “Engelli olmamasına rağmen
bazı seçmenlere sandık başkanı, yakını olanlara ise yakınları yardım etti”, “Engelli seçmen eşinin kabine girerek yardımcı olmasını istedi. Ancak sandık kurulu başkanı izin vermeyeceğini,
isterse kendisinin yardımcı olabileceğini söyledi. Seçmen itiraz edince tek başına kabine girip
oy kullandı”
Engelli seçmenlerin sandıklara erişemediği bazı durumlarda sandık kurulu üyeleri okul
bahçesine inerek açık alanda oy kullandırmıştır. Kanunen yasak olan bu uygulamanın yapılıyor olması sandık başkanlarına verilen eğitimlerin yetersizliğini de ortaya koymaktadır.
Gözlemler şöyledir; “Bir hasta hastaneden izinli olarak oy kullanmaya getirildi. Sandık kurulu arabaya kadar gelerek oy kullandırdı. Zarfı hastanın oğlu sandık başkanıyla birlikte sandığa
attı”, “engelliler için önlem alınmamıştı. Sandık görevlisi aşağıya indi, bu şekilde oy kullandırıldı”, “Hasta bir kişi geldi. Sandığa gelme olanağı olmadığı için başkan ve 4 üye hastanın yanına
giderek oyu kullandırdılar”, ” Dışarıda tekerlek sandalyeli bir hasta oğlu ile birlikte oy kullandı.
başkan onlara refakat etti”, “Aynı zamanda engelli kadın sandığa getirilmeyip dışarıda, sandık
başkanı yardımı ile oy kullandı”
Az seçmenli sandıkların varlığı da fiilen oy verme gizliliğini ortadan kaldırmaktadır. 2011
yılından beri yaptığımız tüm gözlemlerde az sayıda seçmenin bulunduğu sandıklarda seçmenlerin oylarını kullanmadıklarını göstermektedir. Bunun tek istisnası sandık kurulu görevlilerinin o sandık seçmenlerinden oluşmadığı durumdur.
26
1 Kasim gözlem raporu.indd 26
21.02.2016 02:13