1999 ve 7 Haziran 2015 seçimlerinde koalisyon hükümeti oluşmasına olanak tanıyan meclis dağılımları ortaya çıkarmıştır.28 Siyasi partiler de dâhil olmak üzere kamuoyu çoğunluğu %10 seçim barajını antidemokratik bir uygulama olarak kabul etmektedir. 12.6.2014 tarihinde Büyük Birlik Partisi, Demokratik Sol parti ve Saadet partisi tarafından Anayasa Mahkemesine seçim barajının kaldırılması talebiyle yapılan başvuruyu mahkeme yetkisizlik kararı vererek reddetmiştir. Genel baraj ve hesaplanması: “MADDE 33 – (Değişik birinci fıkra: 23/5/1987 - 3377/9 md.) Genel seçimlerde ülke genelinde, ara seçimlerde seçim yapılan çevrelerin tümünde, geçerli oyların % 10’unu geçmeyen partiler milletvekili çıkaramazlar. Bir siyasi parti listesinde yer almış bağımsız adayların seçilebilmesi de listesinde yer aldığı siyasi partinin ülke genelinde ve ara seçimlerde seçim yapılan çevrelerin tümünde yüzde onluk barajı aşması ile mümkündür. …“28 Seçmen Kütükleri Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) üzerinden oluşturulan seçmen kütüklerinin güvenirliliği; seçmen sayısı ve usulsüz seçmen kaydı bakımından tartışmalara yol açmaktadır. Devletler, herkesin oy kullanma hakkına sahip olabilmesi ve bu hakkı kullanabilmesini sağlamak amacıyla etkili tedbirler almalıdır. Seçmen kayıt listesinin hazırlanmasının gerekli olduğu hallerde, kayıtlar yapılmalı ve kaydı sınırlayacak engeller ortaya konmamalıdır. Kayıt için ikametgâh şartlarının getirildiği hallerde, bu şartlar makul olmalı ve evsizleri oy kullanma hakkından Mahrum edecek düzenlemeler getirilmemelidir. Kayıt veya oy kullanmanın engellenmesi, seçmenlerin baskı altında tutulması ve tehdit edilmesi ceza kanunlarıyla yasaklanmalı ve bu kanunlar işlerlik kazanmalıdır. Seçmenlerin eğitimi ve kayıt kampanyaları 25. maddedeki hakların bilinçli bir toplum tarafından kullanılmasının güvence altına alınması açısından gereklidir.29 Seçmen kütüklerinin açıklanmasından sonra ESHİD’e başvuru yapan 1 yurttaş mülkiyeti kendisine ait evde eşiyle birlikte yaşadığını, ancak kendi konutlarında tanımadıkları bir kişinin seçmen olarak kayıtlı olduğunu beyan etmiştir. YSK web sitesi seçmen sorgulama sisteminden yaptığımız tespitte başvurucunun iddiasının doğru olduğu tespit edilmiştir. Yine seçim günü gözlemciler benze bir durumu raporlamıştır; “İ. K adlı seçmen, ev adresinde tanımadığı F. Ö. adlı şahsın seçmen olarak göründüğünü muhtardan öğrendi. Bu şahsın seçmen kartı da elindeydi. 1360 nolu sandıkta seçmen listesi incelendi, F. Ö’nün adı listedeydi, ama ev adresi “şüpheli” görüldü” Seçmen kütüklerine usulsüz kayıtların yanında yasal durumlarında değişiklik olmadığı halde seçmen kütüklerinden düşürülen kişiler bulunabilmektedir. Nitekim seçim günü oyunu kullanmak üzere sandık başına giden 4 yurttaş 7 Haziran seçiminde kütüklerde kayıtlı olduklarını, adreslerinde herhangi bir değişiklik olmadığını, ancak 1 Kasım seçmen listelerinde isimlerinin bulunmadığını belirterek ESHİD’e başvuru yapmışlardır. 28 http://www.mevzuat.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=1.5.2839&sourceXmlSearch=&MevzuatIliski=0 29 İnsan Hakları Komitesi 25 No’lu Genel Yorum. Türkçe çevirisi için bkz. Lema Uyar (derleyen ve çeviren), Birleşmiş Milletler’de İnsan Hakları Yorumları: İnsan Hakları Komitesi ve Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi 1981-2006, İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2006. 13 1 Kasim gözlem raporu.indd 13 21.02.2016 02:13