Birleşmiş Milletler
CRPD/C/GC/4
18. Madde 24 (2) (a)’nın uygulanması adına, engelli kişilerin genel eğitim sisteminden
dışlanması, kişinin potansiyeline göre koşullu bir kapsayıcılık sunmak veya makul
uyumlaştırma yükümlülüğünden kaçınmak için orantısız ve aşırı bir yük olduğunu
ileri sürmek gibi, kapsayıcılığı engellilik durumuna ve derecesine göre sınırlayan
herhangi bir yasa hükmü veya düzenleme de dâhil olmak üzere her mecrada
yasaklanmalıdır. Genel eğitim, tüm standart öğrenme ortamları anlamına gelir.
Doğrudan dışlama, bazı öğrencileri "eğitilemez" ve dolayısıyla eğitime erişime
uygunsuz olarak sınıflandırmak anlamına gelir. Dolaylı dışlama ise, okula girme
şartı olarak, makul uyumlaştırma ve destek olmadan ortak bir testi geçmek gibi bir
zorunluluk getirmek anlamına gelir.
19. Taraf Devletler, uygulanacak Sözleşmedeki Madde 4 (1) (b) uyarınca, engelli
kişilere yönelik ayrımcılık teşkil eden ve Madde 24'ün ihlali olan mevcut yasaları,
düzenlemeleri, teamül ve uygulamaları değiştirmek ya da kaldırmak için mevzuat
da dahil olmak üzere tüm uygun tedbirleri almalıdırlar. Gerektiğinde, ayrımcı
yasalar, yönetmelikler, teamül ve uygulamalar sistematik ve zamana bağlı olarak
yürürlükten kaldırılmalı veya değiştirilmelidir.
20. Madde 24 (2) (b) uyarınca, engelli kişilerin kapsayıcı, nitelikli ve ücretsiz ilk ve orta
öğretime erişmesi ve yaşadıkları toplumlardaki diğer kişilerle eşit şartlarda, bu iki
kademe arasında sorunsuz bir şekilde geçiş yapabilmeleri gerekir. Ekonomik, Sosyal
ve Kültürel Haklar Komitesinin tavsiyesi uyarınca, Komite, eğitim sisteminin
birbiriyle ilişkili dört niteliği bulunması gerektiğini kabul eder. Bunlar; mevcudiyet,
erişilebilirlik, kabul edilebilirlik ve uyarlanabilirliktir.7
7
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi, Genel Yorum No. 13.