BAĞIMSIZ SEÇİM İZLEME PLATFORMU 30 MART 2014 MAHALLİ İDARELER İLE MAHALLE MUHTARLIKLARI VE İHTİYAR HEYETLERİ SEÇİMİ GÖZLEM RAPORU Yardımcı olma konusunda ortaya çıkan bir başka sorun da yaşlılar ve zihinsel engelliler bakımından ortaya çıkabilmektedir. Örneğin İstanbul’da yapılan bir gözleme göre “yaşlı bir seçmenin yakını oy kabinine birlikte girmek istedi. Başka bir salonun müşahidi olay anında salondaydı. Duruma itiraz etti.seçmen oyunu salon başkanıyla birlikte verdi.” Adana’da yapılan bir gözlemde de “Down sendromlu bireyin annesi ile oy kullanmasına itiraz edildi. Sandık başkanı seçmen kartı olduğu için annesi ile kullanabileceğini belirtti. Annesi engellilik oranının yüksek olduğunu belirtti”. İstanbul’da da “görevlilerin engelli ve yaşlı bireylere oy kullanma gizliliğini ihlal ederek kullandırılması üzerine ..P müşahidi şikayet etmiş ve tutanak tuttuğu belirtilmiştir. Adana’da bir sandıkta yapılan gözleme göre “Zihinsel engelli bir birey babası ile oy kullandı. Oy kullananalar arasında oy kullanıp- kullanamayacağı tartışıldı ancak sandık görevlileri direkt yorum yapmadan babası ile oy kullandırmayı tercih etti”; “bulunduğumuz süre öncesinde zihinsel engelli bir bireyin annesi ile oy kullanmasına itiraz olmuş, oy kullanmasına izin verilmiştir”; Trabzon’da da “zihinsel engelli biri babasıyla oy kullandı”; İzmir’de “Zihinsel engelli seçmene babası yardımcı oldu, muhtarlıkta babası yerine kullandı”; Eskişehir’de bir sandıkta “sandık başkanının ifadesine göre zihinsel engelli bir vatandaş oy kullanmış” gözlemine yer verilmiştir. Buna karşılık Mersin’de ise “ağır zihinsel engelli yurttaşa oy kullandırılmadı.” Ve bir başka sandıkta da “Oy ve ötesinden bir görevli zihinsel engelli bir bireyin yakını ile geldiğini ancak oy kullanmasına müsaade etmediklerini ifade etti.” Gözleminde bulunulmuştur. İzmir’deki bir sandıktaki gözleme göre ise “Alzheimer hastası olduğu için oy kullandırılmadı, tutanak tutuldu”. Bu gözlemlerden yola çıkılarak genel olarak zihinsel engellilere ilişkin uygulamanın sandıktan sandığa değiştiği ve kimi zaman oy kullanmalarına izin verildiği, kimi zaman verilmediği, bazense yerlene akrabalarının oy kullanabildiği görülmektedir. Oy Kullanmasına İzin Verilmeyen Seçmenler ve Nedenleri Gözlem sırasında herhangi bir seçmenin oy kullanmasının reddedilip reddedilmediği konusunda verilen yanıtlara bakıldığında, 1256 sandıktan 82 sandıkta ret kararı gözlenmiştir. Bu ret kararlarının 68’inde ret nedeni belirtilmiştir ve en yaygın nedenin geçersiz kimlik ve seçmen listesinde adının olmaması olduğu ortaya çıkmaktadır. Oy Kullanmaya İzin Verilmeme Nedenleri Neden Orada Bulunduğunuz Sürece, Herhangi Bir Kişinin Oy Kullanması Reddedildi mi? OY KULLANMASI REDEDİLEN Sıklık Oran Geçerli Oran ADI YOK 16 1,0789 22,8571 GEÇERSİZ KİMLİK 23 1,5509 32,8571 DİĞER 28 1,8881 40,0000 Sıklık Oran Geçerli oran EVET 83 5,5968 6,2406 GEC GELME 1 0,0674 1,4286 HAYIR 1247 84,0863 93,7594 B. SANDIK GÖREVLİ 2 0,1349 2,8571 Toplam 1330 89,6831 100 Toplam 70 4,7202 100 Kayıp 153 10,3169 Kayıp 153 10,3169 TOPLAM 1483 100 TOPLAM 1483 100 Gözlemler sırasında örneğin Elazığ’da “başka yerde seçim görevlisi olduğu listede belirtilen kişinin kendisine öyle bir görevin iletilmediği için ve bundan haberdar olmadığını belirten kişiye oy kullandırılmadı” tespiti yapılmıştır. 42