BAĞIMSIZ SEÇİM İZLEME PLATFORMU 30 MART 2014 MAHALLİ İDARELER İLE MAHALLE MUHTARLIKLARI VE İHTİYAR HEYETLERİ SEÇİMİ GÖZLEM RAPORU Dezavantajlı Seçmenlerin Yaşadıkları İhlaller Seçmenlerin oy kullanacakları sandıklara erişimi “Sandığın konulacağı yerlerin belirlenmesinde, seçmenin oyunu kolaylıkla, serbestçe ve gizli şekilde verebilmesi göz önünde bulundurulur.” hükmü bulunmasına rağmen 30 Mart seçimlerinde engelli ve yaşlı seçmenlerin çoğunluğu oy kullanacakları sandıkların bulundukları yerlere erişememiştir. Bu durumdaki seçmenlere ya kucakta sandık alanına taşınarak, ya da sandık kurulu görevlileri nezaretinde açık alanda oy kullandırılmış, bazı seçmenler ise oylarını kullanamamıştır. Oy kullanacakları sandıklara erişemeyen seçmenler için farklı uygulamalar yapılmıştır. Bazı yerlerde sadece oy pusulası ve zarfı sandık görevlilerince engelli seçmenlerin yanına götürülmüş bazı durumlarda ise oy kullanma sandığı engelli seçmenlerin yanına götürülmüştür. Görme engelli seçmenler oy pusulasının görme engelliler için uygun olmaması sebebiyle oylarını ya bir yakınları, buna izin verilmediği durumlarda sandık kurulu görevlileri ile birlikte kullanmışlardır. Tekerlekli sandalye kullanan seçmenler bazı yerlerde oy verme kabinlerine girememiştir. Engelli ve yaşlı seçmenler arasında erişim problemi yüzünden oy vermeye gitmeyen seçmenler mevcuttur. Seçmenin oyunu bizzat kullanması 298 sayılı kanunun 2. maddesi; seçmenin oyunu kendisinin kullanmasını, oy verme işleminin gizli, oyların sayımı, dökümü ve tutanaklara bağlanmasının ise açık olarak yapılacağına45, kanunun 93. maddesi ise birleşik oy pusulasının bizzat seçmen tarafından sandığa atılması46gerektiğine hükmeder. Seçim günü gözlem yapılan birçok ilde oy verme gizliliği ve seçmenin oyunu bizzat sandığa atması hükmü özellikle engelli ve yaşlı seçmenlerin oy verme işlemi sırasında ihlal edilmiştir. Gözlem yapılan illerden Diyarbakır ve Van başta olmak üzere hemen tüm illerde çeşitli oy verme yerlerinde seçmenlerin kayıtlı oldukları sandıklarda sayım işlemini izlemelerine engel olunarak, açık sayım ilkesi ihlal edilmiştir. Türkiye’de yapılan seçimler sonrasında, özellikle kırsal alanlarda toplu oy kullanılması, kadın, yaşlı, engelli ve okuma yazma bilmeyen seçmenlerinin oylarının başkaları tarafından kullanıldığına ilişkin bilgiler mevcuttur. Geçmiş seçimlerin sandık sonuçları üzerinden yaptığımız araştırmada elde ettiğimiz veriler bu bilgileri doğrular niteliktedir. Tablolarda Şanlıurfa ilinden 6 köydeki 2007, 2009, 2011 ve 2014 seçim sonuçları yer almaktadır. Bu altı köyde, son dört seçimde geçerli oyların tümü aynı parti ya da adaya verilmiştir. 45298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun, madde 2 http://www.mevzuat.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=1.4.298&sourceXmlSearch=&MevzuatIliski=0 46298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun, madde 93 http://www.mevzuat.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=1.4.298&sourceXmlSearch=&MevzuatIliski=0 56