BAĞIMSIZ SEÇİM İZLEME PLATFORMU 30 MART 2014 MAHALLİ İDARELER İLE MAHALLE MUHTARLIKLARI VE İHTİYAR HEYETLERİ SEÇİMİ GÖZLEM RAPORU
sırasında gözlemcilerimize bağımsız gözlem için olanak sağlamıştır.
Bu rapordaki bilgiler heyetlerin gözlemleri, seçmenler tarafından iletilen bilgiler, bilgi edinme
başvurularına verilen cevaplar ve medyaya yansıyan haberlerin taranmasından elde edilen verilerden oluşmaktadır. Rapordaki bilgiler hiçbir biçimde izleme yapılan illerde veya oy verme
yerlerindeki bütün olguları kapsamamakta sadece tespit edilebilen durumları ifade etmektedir.
Çalışma boyunca, seçmen kütüklerine, oy verme yerlerine ve oy verme materyallerine ilişkin
bilgilere ulaşmak için başta YSK olmak üzere ilgili kamu kurumlarına Bilgi Edinme Hakkı Kanunu çerçevesinde başvurular yapılmıştır. Seçim günü izleme için üç ayrı form kullanılmıştır.
Birinci formda oy verme yerinin koşullarının değerlendirilmesine yönelik sorular sorulmuştur.
Oy verme yeri değerlendirilirken izlenen oy verme yerinin bilgileri, ne kadar süre izlendiği gibi
bilgilerin yanı sıra oy verme yerlerinde kampanya faaliyeti veya materyali bulunup bulunmadığı, baskı ve korku ortamı olup olmadığı gibi sorularla oy verme yerinin çevre ve atmosferine
ilişkin sorular yanında Türkiye’de seçimlerdeki önemli bir soruna işaret eden oy verme yerinin
fiziksel engellilerin ve yaşlı seçmenlerin erişimine uygun olup olmadığına yönelik sorulara yer
verilmiştir. İkinci formda ise oy verme işlemlerinin gözlenmesine odaklanılmıştır. Bu formda
oy verme sürecinde sandık çevresinde yetkisiz kişiler ve/veya herhangi bir müdahale olup olmadığı, seçimde uygulanması gereken usullere uyulup uyulmadığı, görme engelli veya okuma
yazma bilmeyenler gibi özel usuller gerektiren seçmenler bakımından gerekli özel usullerin
uygulanıp uygulanmadığı, şikayet, oy kullanması ret edilenler, seçmenlerin ayrımcılığa maruz
kalıp kalmadıkları gibi sorulara yer verilmiştir. Bu iki formda yer alan verilerin analizi yapılırken hem tek başına oy verme yerinin niteliği, hem de oy verme yerinin niteliği ile oy verme
işlemlerinde elde edilen gözlem sonuçlarının çapraz analizi yapılmıştır. Üçüncü form ise oy
sayım işlemlerini gözlemeye odaklanılmıştır. Bu doğrultuda gözlemciler sandıkların kapanma
anından başlayarak oy sayım sürecinin usulüne uygun olup olmadığı ile ilgili gözlemlerini not
etmişlerdir.
30 Mart 2014 günü yapılan yerel seçim sonuçlarının iptal edildiği Ağrı ve Yalova’da 1 Haziran
2014 günü tekrarlanan seçimlerde de gözlem yapılarak verilere eklenmiştir. Analiz yapılırken
formlarda cevap verilmeyen sorular olması durumunda bunlar ilgili tablolarda “kayıp” olarak
belirtilmiş ve yüzde hesaplarında geçerli cevapların oranı verilmiştir.
Seçim gününde yapılan gözlem sırasında 17 ilde, 466 oy verme yeri ve bu merkezlerdeki
1483 sandıkta oy verme işlemi formu doldurulmuştur. Oy sayımında ise 15 ilde 272 sandığın açılmasında izleme yapılmıştır. Doldurulan bu formlar SPSS 16.0 kullanılarak analiz
edilmiştir.
Seçim sonrası süreçte temelde seçimlere ilişkin yapılan itiraz ve şikayetler ile sonuçları değerlendirilmeye çalışılmıştır. Yapılan itirazlar sonucunda Yüksek Seçim Kurulu ya da itiraz edilen
İl Seçim Kurulları’nın verdiği kararlara erişebilmek için YSK’ya bir bilgi edinme başvurusu
yapılmışsa da bu başvuruya süresi içinde herhangi bir yanıt verilmemiştir. Seçim idareleri
tarafından verilen ve yargı denetimine de tabi olmayan bu işlemlerin hukuka uygunluğu veya
eşit muameleyi içerip içermediği konusunda net bir bilgiye ulaşılamadığından bu yönde derinlemesine bir hukuki analiz de mümkün olmamıştır. Bu nedenle seçim sonrası süreç değerlendirilmesinde ancak gazete haberleri ve bu konudaki bazı sayısal verilere yer verilebilmiştir.
Oy verme yerlerinde yapılan gözlemlerdeki tespitlerden kişi isimleri, sandık numaraları, basın
ve adli makamlara yansıyan durumlar dışında kalan özel bilgiler, ilgili kişilerin olumsuz durumlarla karşılaşabileceği düşüncesiyle çıkartılmıştır.
30 Mart 2014 seçim gözlemi 48 sivil toplum örgütünün katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Bağımsız Seçim İzleme Platformunun gözlem heyetleri, platform üyesi sivil toplum örgütlerinin yönetici ve üyelerinden oluşturulmuştur. Her ilde gözlem heyetlerinde yer alan kişilerin isimleri
28.03.2014 tarihinde il seçim kurullarına yazılı olarak bildirilmiştir.
12