Sandık Kurulları ve Müşahitlik 298 sayılı STHVSKHK’da sandık kurulları başkanlarının “seçmenler arasından iyi ün sahibi olmakla tanınmış, okur - yazar kimselerden”42 seçileceği belirtilmektedir. Kanun “iyi ün sahibi olmakla tanınmış”lık gibi subjektif bir kritere vurgu yapmaktadır. Kanunun açık ve objektif kriterler aramaması ve sandıklarda görevlendirilebilecek kamu personelinin isim listelerinin kamu kurumu yöneticilerince hazırlanarak il-ilçe seçim kurullarına bildirilmesi sandık kurulu başkanlarının belirlenmesine ilişkin tartışmaları beraberinde getirmektedir. 30 Mart seçimlerinde görev yapan sandık kurulu başkanlarının büyük çoğunluğunun mevcut siyasi iktidara yakınlığı ile bilinen bir kamu çalışanları sendikasının üyeleri arasından seçildiğine ilişkin iddialar mevcuttur. Sandık kurulu başkanlarının belirlenmesi sürecinin şeffaf olmaması nedeniyle, ortaya atılan iddialarla ilgili bir tespitte bulunmak olanaklı değildir. Ancak sandık kurulu başkanlarının belirlenmesi ile iddialar her seçim döneminde dile getirilmektedir. Sandık kurulu başkan ve üyelerinin belirlenmesinde dezavantajlı grupların temsilinin sağlanması için geliştirilmiş bir politika ya da uygulama söz konusu değildir. 298 sayılı STHVSKHK’nın 83. Maddesi “Sandık alanında hiç kimse, başkalarının görebileceği şekilde bir siyasi parti veya adaya ait rozet, amblem veya benzeri işaretler veya propaganda amaçlı yayınlar taşıyamaz; yazılı, sözlü veya görüntülü propaganda yapamaz” hükmünde olmasına rağmen gözlem yapılan birçok yerde müşahitlerin mensubu oldukları siyasi partilerin amblemlerini içeren rozet v.s kullanmakta oldukları tespit edilmiştir. Sandık Kurulları ve Müşahitlik İle İlgili Tespitler; • Sandık Kurulu üyelerinin belirlenmesinde dezavantajlı seçmen gruplarının temsili dikkate alınmamaktadır. • Sandık Kurulu Başkanı’nın seçilmesine ilişkin olarak 298 sayılı yasada belirlenen kriterler objektif değildir. • Mevcut müşahitlik sistemi büyük partilere avantaj yaratmaktadır. • İradesi dışında sandık kurulu üyesi veya müşahit yazılan seçmenler bulunmaktadır. • Sandık kurulu başkan ve üyeleri birçok yerde yaşlı, engelli ve okuma yazma bilmeyen seçmenlerin oy kullanmasına yardımcı olmak için 298 sayılı STHVSKHK aykırı bir biçimde seçmenlerle oy verme yerlerine girmiştir. 42Sandık kurulu başkanının seçimi Madde 22 – (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.) İlçe seçim kurulu başkanı, ilçe seçim kuruluna siyasi partiler dışından getirilen asıl üyelerle görüşerek sandığın kurulacağı seçim bölgesi içindeki veya dışındaki seçmenler arasından iyi ün sahibi olmakla tanınmış, okur - yazar kimselerden, kurula bağlı seçim bölgelerindeki sandıklardan her biri için birer kişi olmak üzere bir liste düzenler. Kurulun, siyasi partilerden seçilmiş asıl üyelerinden her biri de, ilçe seçim kurulu başkanınca belirlenecek süre içinde, yukarıdaki fıkrada gösterilen nitelikte birer liste düzenleyerek başkanlığa verir. Belirlenen süre içinde liste vermeyen parti temsilcisi, bu hakkından vazgeçmiş sayılır. Yukarıdaki fıkralar gereğince düzenlenen listelerde her sandık için adı önerilen başkan adayları arasında ad çekilerek sandık kurulu başkanları belirlenir. http://www.mevzuat.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=1.4.298&sourceXmlSearch=&MevzuatIliski=0 25