27 Temmuz ve 9 Ağustos tarihleri arasında, Çanakkale’deki Dardanel balık işleme fabrikasında, İl Hıfzısıhha Kurulu kararıyla hayata geçirilen “kapalı sistem çalışma yöntemi,” çalışma mevzuatında bulunmayan bir angarya sistemini gündeme getirdi ve ciddi tepkilere neden oldu. Pozitif vakaların görüldüğü işyerinde karantina uygulaması, işçilere izin verilerek değil, kapalı bir kamp düzeni içinde çalışmaya devam ettirilerek hayata geçirildi.88 1000’i aşkın işçinin çalıştığı fabrikada, işçilerden aldığımız bilgilere göre, fabrika içerisinde bulunan üç bölümde pozitif vakalara rastlandı. Pozitif vaka sayısının ise 40’a yaklaştığı belirtildi. Ancak buna rağmen işçilere test yapılmadı. Yurtlara yerleştirileceklerini belirten işçiler, “14 gün geceleri yurtlarda kalacağız, gündüzleri ise çalışmaya devam edeceğiz. Biga’da bir sürü fabrika benzer durumda ama basına yansımasını istemiyorlar. İşçiler de işsiz kalma korkusuyla seslerini çıkaramıyor” dedi. Covid-19 salgını, hakların kısıtlandığı ve fiilen devam ettiği söylenebilecek OHAL koşullarının pekişmesi sonucunu da doğurdu. İşçilerin ve sendikaların hak arama olanakları, bu dönemde daha da sınırlandırıldı. 30 Nisan ve 1 Mayıs 2020 günleri sendika, meslek odaları ve siyasi partilerin 1 Mayıs ile ilgili İstanbul, Ankara ve İzmir başta olmak üzere çeşitli illerde yapmak istedikleri basın açıklamaları, sokağa çıkma yasağı gerekçe gösterilerek engellendi.89 Covid-19’un etkilerinin en yoğun yaşandığı dönemin (Mart-Mayıs 2020) ardından Haziran 2020’de, Sağlık Bakanlığı tarafından “Kontrollü Sosyal Hayat” adı verilen döneme geçildi. Kasım 2020’ye kadar sürdüğü söylenebilecek bu dönemde haftasonları sokağa çıkma yasakları, kamuya açık kurumların, restorant, kafe ve barların kapalı tutulmaları gibi Mart Mayıs döneminde geçerli önlemler hafifletildi. Bazı STÖ’lerin uyarılarına karşın, önlemlerin hafifletilmesi salgının kontrol altında olduğu izlenimine neden olurken, Sağlık Bakanlığı’nın bütün Covid-19 pozitif vaka sayıları yerine sadece semptom gösteren hasta sayılarını açıkladığı ortaya çıktı. 90 Kasım ayı sonunda açıklanan veriler Türkiye’yi günlük yeni vaka sayısı listesinde Avrupa’da en üst sıraya taşırken, Covid-19 salgınının ülkede ne denli şiddetli seyrettiğini de göstermiş oldu. Kaynak: DİSK Salgın döneminde, en ağır yükü taşıyanlar kuşkusuz sağlık DİSK eylemi) çalışanları oldu. Şu an için, salgının başından bu yana kaç sağlık çalışanının enfekte olduğu ile ilgili resmi bir rakam açıklanmış değildir. Türk Tabipler Birliği, Türkiye’de kaç sağlık çalışanının (il, ilçe, çalıştığı sağlık kuruluşu, mesleği ve cinsiyeti başta olmak üzere ayrıntılı ve güncel olarak) enfekte olduğu bilgisinin açıklanmasını, başta gelen taleplerinden birisi olarak ifade etmektedir.91 Fakat, pandeminin başlangıcından itibaren bu konuda Sağlık Bakanı’nın açıkladığı yaklaşık sayılar haricinde, neredeyse hiç bilgi paylaşılmamıştır. - (Kapalı devre çalışma sistemi Enfekte olma riskinin diğerlerine oranla çok yüksek olduğunu gösteren çalışmalara rağmen92,93; Covid-19’un sağlık çalışanları açısından bir meslek hastalığı olarak kabul Kaynak: Türk Tabipleri Birliği (TTB Covid-19 yönetimi eylemleri) Yönetemiyorsunuz, tükeniyoruz! 91 TTB COVID-19 Pandemisi 5. Ay Değerlendirme Raporu (https://www.ttb.org.tr/userfiles/files/5_aydegerlendirme.pdf) 88 https://www.evrensel.net/haber/410345/pozitif-vaka-cikan-dardanelde-k-r-oncelikli-onlem-bantta-karantina 92 Nguyen LH, Drew DA, Graham MS, et al. Risk of COVID-19 among front-line health-care workers and the general commu89 https://tihv.org.tr/gunluk-ih-raporlari/01-04-mayis-2020-gunluk-insan-haklari-raporu/ nity: a prospective cohort study. Lancet Public Health 2020; 5: e475–83 90 https://www.evrensel.net/haber/419693/fahrettin-koca-uzun-zaman-sonra-gunluk-vaka-sayisini-acikladi-28-bin-351 93 https://www.evrensel.net/haber/413519/turk-toraks-dernegi-saglik-calisanlari-duzenli-tarama-kapsamina-alinmali 76 OH A L REJİMİNDE İŞÇİLERİN KOLLEK TİF H A K L A RI AV R U PA K Ö K E N L I / İ L I Ş K I L I İ Ş L E T M E L E R D E S E N D I K A L Ö R G Ü T L E N M E H A K L A R I C O V I D -1 9 S A L G I N I N D A İ Ş Ç I H A K L A R I N I N V E İ H L A L L E R I N G E N E L D U R U M U H A K K I N D A Ö Z E T 77