Son Beş Yıl İçinde Herhangi Bir Davada Bulundunuz mu?
5%
95%
BULUNDUM
BULUNMADIM
Son beş yıl içinde bir davaya dahil olan görüşmeci sayısı 4’ü kadın 10’u erkek olmak üzere
toplam 14’tür. Görüşmecilerin 8’i şikayetçi, 4’ü tanık, 2’si şüpheli olarak bulunmuştur.
Şikayetçilerden 7’si, tanık olarak davada bulunan 4 kişiden ise 2’si karakola gitmiştir.
Karakolda engellilik nedeniyle sıkıntı yaşadığını beyan eden kişi sayısı 3’tür. Bir görüşmeci,
polislerin engelli bireyler ile ilgili yeterli bilgiye sahip olmaması nedeniyle problem yaşadığını
belirtmiştir. Şüpheli olarak adli sürece dahil olan ve gözaltına alınan bir görüşmeci
bulunmaktadır. Söz konusu görüşmeci, ifadesinin istediği gibi yazılmadığını beyan ederken, bir
diğeri ise karakolda şahit istendiğini, şahit istenmesinin yasaya uygun bir talep olmadığını
belirtmesiyle ifadesinin şahitsiz alındığını anlatmıştır. Tutukluluk deneyimi yaşamış görüşmeci
ise bulunmamaktadır.
Engelli bireyler açısından ceza infaz sistemi, odak gruplarda gündeme gelmiştir. Cezaevlerinin
engelli bireyler açısından fiziksel erişimindeki problemler ve bireylerin özgün koşullarını göz
önüne almayan bir sistem olmasının temel sorunlar olduğu tespitleri yapılmıştır. Engelli
bireylerin ihtiyaçlarının koğuş arkadaşları tarafından karşılandığı odak grupta yer alan bir
avukat tarafından dile getirilmiştir.
Cezaevinde bulunan işitme ve/veya konuşma engelli bireylerin durumu da ayrıca
değerlendirilmesi gereken bir noktadır. İşitme ve/veya konuşma engelli bireyler ziyaretçileriyle
ya da avukatıyla görüşmek için işaret dili tercümanı sağlanıp sağlanmadığı da yine odak grupta
gündeme gelen bir başka konudur. Avukatıyla görüşmesi esnasında tercüman kullanmasının
ancak savcılık izniyle mümkün olabileceği dile getirilmiştir. Dolayısıyla söz konusu durum
adalete erişim önündeki bir engel olarak karşımıza çıkmaktadır.
Temel ihtiyaçlarını karşılayamayacak durumda olan cezaevlerindeki bireyler için durum kimi
zaman yaşam hakkı ihlaline varan boyutlara ulaşmaktadır. Evde hapis gibi diğer alternatif ceza
yöntemlerinin değerlendirilmesinde mahkemelerin takdir yetkisini cezaevinden yana
kullanması ya da değerlendirme sürecinin son derece uzun sürmesi söz konusu bireylerin
yaşamlarını olumsuz etkilemektedir.
Ceza alan ve öz bakımını gerçekleştiremeyen bireylerin kendisiyle birlikte aileden birinin
cezaevinin hastane kısmına bakım amaçlı girmesi ise bir diğer sorun alanıdır. Söz konusu
durum suçun şahsiliği ilkesini ortadan kaldırmaktadır. Bu konuya örnek olarak gazeteci Metin
17