CDL-AD(2019)017rev
- 50 -
öne sürebileceği haklar diğer hakların yanı sıra şunları içerir:269 mahremiyet hakkı (MSHUS
Madde 17 ve AİHS Madde 8 ile korunmaktadır),270 kişinin mal ve mülkünden barışçıl yararlanma
hakkı (AİHS Protokol No. 1, Madde 1 ile korunmaktadır),271 kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı
(MSHUS Madde 9 ve AİHS Madde 5),272 ve seyahat özgürlüğü hakkı (MSHUS Madde 12 ve AİHS
Protokol No. 4, Madde 2). Barışçıl toplanma hakkının özünü herhangi bir anlamdan yoksun
bırakmamak için, bu hakların belli bir dereceye kadar kesintiye uğramasına müsamaha
gösterilmelidir. Ayrıca ne araç veya yaya trafiğinin geçici olarak kesintiye uğraması ne de bir
toplantıya muhalefet, bir toplantıya kısıtlamalar getirmenin meşru sebepleri değildir (bkz.
paragraf 48 ve 62). Bir devletin, başkalarının hak ve özgürlüklerini korumak amacıyla bir
toplantıyı kısıtlaması durumunda, ilgili kamu makamı aşağıdakileri ayrıntılı olarak
açıklamalıdır:
• mevcut koşullarda başkalarının hangi belirli hak ve özgürlüklerinin devreye girdiği;
• planlanan toplantının, kısıtlanmamış olması durumunda, bu hak ve özgürlüklere ne ölçüde
müdahale edeceği; ve
• Planlanan toplantıya yönelik herhangi bir kısıtlamanın bu müdahaleleri hafifletmeye nasıl
yardımcı olacağı ve daha az kısıtlayıcı tedbirlerin öngörülen başarıya neden yol açmayacağı.
gösterinin, AB Antlaşması Madde 28 uyarınca malların serbest dolaşımına yönelik orantısız bir kısıtlama teşkil etmediğine karar
vermiştir. Bu kararın üç gerekçesi vardır:
(1) trafik kesintisi nispeten kısa süreliydi ve münferit bir durumdu; (2) neden olunan kesintiyi sınırlamak için tedbirler alınmıştı;
(3) gösteriye yönelik aşırı kısıtlamalar, göstericileri ifade ve toplanma haklarından mahrum bırakabilirdi ve bu kez muhtemelen daha
büyük çaplı bir kesintiye neden olabilirdi. Shell Netherlands / Greenpeace davasında, Amsterdam İli, özel mülklerde (benzin
istasyonu pompa alanları) protestoların yapılmasına, bu protestolar (benzin pompalarına erişimi engelleyerek) benzin
istasyonlarının ticari faaliyetini kesintiye uğratsa bile izin vermiştir. Mahkeme, “[t]oplumda tartışmalı faaliyetler gerçekleştiren veya
gerçekleştirmek isteyen ve pek çok kişinin itiraz ettiği Shell gibi bir şirket, görüşlerini değiştirmesi için ikna edilmek üzere kendisine
yönelik eylemlerde bulunulmasını bekleyebilir ve beklemelidir" ifadelerini kullanmıştır. Mahkeme bu tür protestolara bir dizi katı
şart koysa da Shell'in mülkiyet hakları, protesto faaliyetlerinin önünde otomatik bir engel olarak görülmemiştir. Bkz. Dava numarası:
525686/KG ZA 12-1250. Karara (Hollandaca) şu adresten ulaşılabilir: <http://uitspraken.rechtspraak.nl/#ljn/BX9310>. Özet için
(İngilizce) bkz. 'Hollanda mahkemesi Shell'in protesto yasağını iptal etti' (5 Ekim 2012). Şu adresten ulaşılabilir:
<http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-19853007>.
269 Talep edilebilecek haklar, MSHUS veya AİHS'de sayılanların ötesine geçebilir. Bununla birlikte, diğer Sözleşme dışı haklar söz
konusu olduğu ölçüde, yalnızca 'tartışmasız zorunluluklar', halka açık toplantılara kısıtlama getirilmesini meşrulaştırabilir. Örneğin
bkz. Chassagnou / Fransa (1999), a.g.e., not 240, paragraf 113: “Sözleşmeyle güvence altına alınan bir hak veya özgürlüğe, Sözleşmede
ifade edilmeyen 'hak ve özgürlükleri' korumak için kısıtlamalar getirilmesi farklı bir konudur. Böyle bir durumda, yalnızca tartışmasız
zorunluluklar, bir Sözleşme hakkından yararlanılmasına müdahale edilmesini meşrulaştırabilir." Bu, açıkça yüksek bir eşik belirler:
Başkalarının yaşamları üzerinde nesnel olarak gerekli ('tartışmasız') adımların atılmasını gerektiren, doğrulanabilir bir etki
('zorunluluk') olmalıdır. Kısıtlamaların yalnızca yerinde, uygun veya arzu edilir olması yeterli değildir.
270 Király ve Dömötör / Macaristan, Başvuru No. 10851/13, 17 Ocak 2017, paragraf 80-82. 'Özel hayatın gizliliği' hakkı, kişinin vücut
ve ahlaki bütünlüğünü kapsar. Örneğin, bkz. X ve Y / Hollanda, Başvuru No. 8978/80, 26 Mart 1985, paragraf 22. Devlet yalnızca
bireye keyfi müdahaleden kaçınmamalı, aynı zamanda özel hayata etkili bir şekilde saygı gösterilmesi konusunu da olumlulukla
sağlamalıdır. Bu, bireyler arasındaki ilişkiler alanına bile uzanabilir. Özel hayatın gizliliği hakkının toplanma özgürlüğünden
etkilendiği iddia edildiğinde, yetkili makam bu talebin geçerliliğini ve geçici bir yüke ne derece tolerans göstermesi gerektiğini
belirlemeye çalışmalıdır. Moreno Gómez / İspanya, Başvuru No. 4142/02, 16 Kasım 2004 davasında Madde 8 ihlali tespit edilmeden
önce aşılması gereken yüksek eşiğin bazı göstergeleri yer almaktadır. Frisby / Schultz, 487 US 474 (1988) davasında mahkeme, özel
mülk olan bir eve odaklanan protesto faaliyetlerini yasaklayan bir tüzüğü, ev sakinlerinin mahremiyetini ihlal eden eylemlerle sınırlı
olduğu için onaylamıştır.
271 Örneğin bkz. Chassagnou ve Diğerleri / Fransa (1999), a.g.e., paragraf 108, not 240; Gustafsson / İsveç, Başvuru No. 15573/89, 25
Nisan 1996). Kişinin mal ve mülklerini barışçıl biçimde kullanma hakkı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından, yalnızca
mülkiyet haklarına koruma sağlamak amacıyla katı bir şekilde yorumlanmıştır. Dahası, bu hakkın kullanılmasının barışçıl toplantılara
getirilen kısıtlamaları meşrulaştırmasından önce, bilhassa yüksek bir eşik kriterinin karşılanması gerekir. Örneğin işletmeler kamusal
alanlarda olmaktan fayda sağlar ve bu nedenle bu alanın alternatif kullanımlarına tolerans göstermeleri beklenmelidir. Bununla
birlikte, ayrıca bkz. Lloyd Corp., Ltd. / Tanner, 407 US 551 (1972) davası. Burada mahkeme, bir alışveriş merkezinin sahiplerinin
eyalette geçerli mülke tecavüz yasaları uyarınca protestocuları dışarıda tutma hakkını onamıştır. Ancak ABD'de eyaletler, özel
mülkiyet haklarını, mülkün halka açıldığı yerlerde protestocular için bir erişim hakkını içerecek şekilde tanımlayabilir. Bkz.
PruneYard Alışveriş Merkezi / Robins, 447 US 74 (1980).
272 Bununla birlikte, AİHS Madde 5'in yalnızca (seyahat özgürlüğüne ilişkin Protokol No. 4, Madde 2 çerçevesinde kapsanabilecek
olan) seyahat üzerindeki kısıtlamalarla değil, özgürlükten tamamen yoksun bırakılmayla ilgili olduğuna dikkat edilmelidir.
Özgürlükten yoksun bırakılma ile özgürlüğün sadece sınırlandırılması arasındaki bu ayrımın, konunun 'doğası veya özü ile değil,
derece veya ciddiyet derecesi' ile ilgili olduğu kabul edilmiştir. Bkz. Guzzardi / İtalya, Başvuru No. 7367/76, 6 Kasım 1980, paragraf
92, ve Ashingdane / Birleşik Krallık, Başvuru No. 8225/78, 28 Mayıs 1985, paragraf 41. Ayrıca bkz. R (Laporte başvurusu hakkında) /
Gloucester Emniyet Müdürü [2006] UKHL 55 ve Austin ve Saxby / Metropol Emniyet Müdürü [2009] UKHL 5. Son bahsedilen kararın
eleştirisi için bkz. David Mead, “Of Kettles, Cordons and Crowd Control: Austin v. Commissioner of Police for the Metropolis and the
Meaning of ‘Deprivation of Liberty" (Çevirmeler, Kordonlar ve Kalabalık Kontrolü: Austin / Metropol Emniyet Müdürü ve
'Özgürlükten Yoksun Bırakılmanın' Anlamı 3 EHRLR 376-394 (2009); Helen Fenwick, Marginalising human rights: breach of the
peace, “kettling”, the Human Rights Act and public protest (İnsan haklarını marjinalleştirmek: Barışın ihlali, "kordona alma", İnsan
Hakları Yasası ve halk protestosu). Public Law, 2009, s. 737-765.