CDL-AD(2019)017rev
- 70 -
1. Gazetecilerin ve basın mensuplarının çalışmalarını koruma ve kolaylaştırma görevi
191. Basının rolü. Seçkin bir rolü olan basın, hukukun üstünlüğü ile yönetilen herhangi bir
devlette elzem işlevleri yerine getirir.363 Bir 'kamu gözlemcisi' olarak basının rolü, kamuoyunu
ilgilendiren konularda bilgi - kamuoyunun almaya hakkı olan bilgiler - ve fikir toplamak ve
yaymaktır.364 Bu nedenle, toplantılar genellikle "basına erişimi olmayanların şikayetlerini
kamuoyunun dikkatine sunabilmeleri için tek yol" olduğundan, basın çalışanları, halka açık
toplantıların bağımsız olarak kitlelere duyurulmasında önemli bir role sahiptir.365
192. Toplantıların bağımsız haberlere konu olmasının önemi. AGİT Basın Özgürlüğü
Temsilcisi, "bizzat ifade özgürlüğü hakkının kullanılması anlamına gelen gösteriler kadar gösterilerle
ilgili kısıtlamasız haber yapmanın da özgür toplanma hakkının bir parçası olduğunu" belirtmiştir.366
Ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi şunu belirtmiştir: “[k]amuoyunu ilgilendiren konularda
bilgi ve fikir vermek, basının sorumluluğudur [...] (ve) halkın bu bilgi ve fikirleri alma hakkı vardır.
Bu, şüphesiz […] toplantılar ve gösteriler hakkında haber yapmayı da içerir."367 Başka bir kararda
Mahkeme, "yetkililerin halka açık gösterileri yönetmesi ve kargaşayı önlemesi hakkında bilgi
sağlama konusunda basının oynadığı hayati rolün" altını çizmiştir. Mahkeme bilhassa yetkililerin
büyük toplantılar sırasında toplantı katılımcıları ve genel olarak halk karşısında ve protestocuları
kontrol etmek veya dağıtmak ya da kamu düzenini korumak için kullanılan yöntemler açısından
hesap verebilirliğinin teminatı olarak basının rolünü vurgulamıştır.368
Kriz Zamanlarında İfade ve Bilgi Alma Özgürlüğünün Korunmasına İlişkin Avrupa Konseyi
Bakanlar Komitesi Kılavuzu (2007)
"Basının yaptığı haberler kriz zamanlarında doğru, zamanında ve kapsamlı bilgi sağlamak suretiyle
çok önemli olabilir. Ayrıca basın mensupları da en yüksek profesyonel standartlara bağlı kalarak
ve toplumdaki farklı gruplar arasında hoşgörü ve anlayış kültürünü teşvik ederek belirli kriz
durumlarının önlenmesine veya çözülmesine olumlu bir katkıda bulunabilir."
369
193. Basının, yalnızca makul süre, yer ve davranış biçimi kısıtlamalarına tabi olarak
toplantılarda kolluk faaliyetlerini kaydetme hakkı vardır.370 Bu, kamu idaresinin işleyişine
yönelik eleştirel tartışmayı teşvik eder ve hükümet erkinin “suistimal edildiği vakaların ortaya
çıkarılmasına yardımcı olur”.371 Daha da önemlisi, kolluğun "yurttaşların ifade haklarını
kullanmalarının beraberinde getirdiği kayda değer yüklere katlanması" beklenmektedir.372
194. Basın erişiminin önemi. Ses ve video kaydı dahil olmak üzere basında yer alan haberler,
kamuya açık bilgi paylaşımının önemli bir unsurudur. Bu nedenle yetkililer, basının her türlü
halka açık toplantıya ve bunları kolaylaştırmak için düzenlenen kolluk faaliyetlerine tam
erişiminin olmasını sağlamalıdır. Basın mensupları, kendilerini basın mensubu olarak açıkça
Ayrıca, Çevrimiçi ve Çevrimdışı İfade Özgürlüğüne ilişkin AB İnsan Hakları Kılavuzlarında da belirtildiği gibi (Avrupa Birliği
Konseyi tarafından 12 Mayıs 2014 tarihinde kabul edilmiştir), paragraf 4: “[B]ağımsız medya, genel ilgi alanlarındaki konularda
serbest bilgi ve fikir akışını kolaylaştırarak ve şeffaflık ve hesap verebilirliği sağlayarak demokratik bir toplumun temel
yapıtaşlarından birini oluşturur."
364 Bkz. Diğerlerinin yanı sıra, Castells / İspanya, Başvuru No. 11798/85, 23 Nisan 1992, paragraf 43; Thorgeir Thorgeirson / İzlanda,
Başvuru No. 13778/88, 25 Haziran 1992, paragraf 63. Genel olarak bkz. Potter Stewart, "Or of the Press" (Basının Veya'sı), Hastings
Law Journal, Cilt 26, 1975, s. 631.
365 Yargıç Thomas Berger, British Columbia Yüksek Mahkemesi Yargıcı (1980).
366 Bkz. AGİT Basın Özgürlüğü Temsilcisi, Özel Rapor (2007): Siyasi gösteriler sırasında basının yönetilmesi, Gözlemler ve Öneriler, s.
1.
367 Bkz. Najafli / Azerbaycan, Başvuru No. 2594/07, 2 Ekim 2012), paragraf 66.
368 Bkz. Pentikäinen / Finlandiya (2015), a.g.e., not 346, paragraf 89.
369 1005. Bakan Yardımcıları toplantısında, 26 Eylül 2007 tarihinde Bakanlar Komitesi tarafından kabul edilen, “Kriz Zamanlarında
İfade ve Bilgi Edinme Özgürlüğünün Korunmasına İlişkin Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi Kılavuzu".
370 Turner / Teğmen Driver, 848 F.3d 678, 688 (5. Daire, 2017); Illinois Amerikan Medeni Özgürlükler Birliği / Alvarez, 679 F.3d 583,
608 (7. Daire, 2012); Gilk / Cunniffee, 655 F.3d 78, 82 (1. Daire, 2011); Fordyce / Seattle Şehri, 55 F.3d 436, 439 (9. Daire, 1995);
Smith / Cumming Şehri, 212 F.3d 1332, 1333 (11. Daire, 2000).
371 Gilk / Cunniffee, 655 F.3d 78, 82 (1. Daire, 2011).
372 Aynı yerde.
363