-7-
CDL-AD(2019)017rev
faaliyetleri söz konusu olduğunda, fikirlerin aktarılma biçiminin seçilmesini de içerdiğini
vurgulamıştır.26
F. Sivil itaatsizlik
11. Bir toplantının gerçekleştirilme şeklinin yasaları kasten ihlal ettiği, zira söz konusu toplantı
şeklinin toplantıyı düzenleyenlerin ve/veya katılımcıların mesajlarının iletilmesini teşvik
edeceğine veya bu iletime başka bir biçimde yardımcı olacağına inanmasını sağladığı durumlar
vardır.27 Bu duruma genellikle "sivil itaatsizlik" adı verilmektedir. Sivil itaatsizlik yapanlar bunu
genellikle barışçıl bir şekilde yapmaya çalışırlar ve çoğu kez usulüne uygun olarak öngörülen
yasal cezayı kabul ederler.28 Gözaltılar, tutuklamalar ve cezalar dahil olmak üzere devletin
vereceği tepkiler, ilgili suçlarla orantılı olmalıdır.29
G. Bu Kılavuzun Odak Noktası
12. Bu Kılavuzun odak noktası, barışçıl toplanma özgürlüğü hakkının kapsamından daha dardır.
Bu Kılavuz, temel olarak, belirli bir sayıda bireyin ortak bir ifade amacı doğrultusunda halka açık
bir alanda kendi istekleriyle toplanması anlamına gelen 'toplantılara' odaklanmaktadır.30
Kılavuz temel anlamda kamuya açık ve olası özel mülkiyetten bağımsız olarak herkesin
erişebildiği yerler olan 'kamusal alanlarda' düzenlenen toplantılar için geçerlidir (daha fazla
bilgi için bkz. Paragraf 61 ve dipnot 79 - Almanya Federal Anayasa Mahkemesi, 22 Şubat 2011
tarihli karar (Frankfurt Havalimanı Kararı), 1 BvR 699/06).
13. Tanımı itibarıyla bir toplantı, birkaç kişinin bir araya gelmesini gerektirir, ancak iki veya
daha fazla kişiyi içeren her ortak ifade eylemi bir toplantı olarak kabul edilemez.31
14. Bu nedenle Kılavuzun, uluslararası insan hakları hukuku kapsamında belirli bir düzeyde
koruma sağlanabilecek tüm toplantı türlerini kapsaması amaçlanmamıştır. Kılavuzun devlet
yükümlülükleri, önceki kısıtlamalar ve kolaylaştırıcı polislikle ilgili temel ilkelerinin çoğu bu
diğer toplanma biçimleri açısından eşit derecede uygulanabilir olmakla birlikte Kılavuz (ve
özellikle 'Usule İlişkin Konular' bölümü) aşağıdakileri doğrudan ele almamaktadır:
• Bir grup insanın toplanmasını içermeyen bireysel protesto biçimleri.32 Örneğin, bireysel bir
protestocunun yetkili makamlara önceden bildirimde bulunması gerekmez.33 Bununla
birlikte, ifade özgürlüğü hakkını kullanan bir bireysel protestocu, fiziksel mevcudiyetin bu
ifadenin ayrılmaz bir parçası olduğu durumlarda, bir toplantının parçası olarak bir araya
gelen kişilere sağlanan koruma tedbirlerine eşdeğer şekilde korunmalıdır;
• Öncelikli olarak, kamu yararına olan veya kamuyu ilgilendiren konularda duyguları, fikirleri
veya görüşleri ifade etmekten başka amaçlarla düzenlenen toplantılar (örneğin, yalnızca
Women on Waves / Portekiz, Başvuru No. 31276/05, 3 Şubat 2009 (yalnızca Fransızca), paragraf 39. Bununla birlikte, sembolik
protesto faaliyetlerine yapılan her müdahalenin orantısız olarak kabul edilmeyeceğini unutmayın. Örneğin bkz. Sinkova / Ukrayna,
Başvuru No. 39496/11, 27 Şubat 2018, paragraf 107-113.
27 Makinelerin kullanılmasını engellemek için kendilerini söz konusu makinelere zincirleyen protestocular gibi.
28 Örneğin bkz. Peter Quint, Civil Disobedience and the German Courts: The Pershing Missile Protests in Comparative Perspective
(Sivil İtaatsizlik ve Alman Mahkemeleri: Pershing Füzesi Protestolarına Dair Karşılaştırmalı Değerlendirme) (Oxford: RoutledgeCavendish, 2008) s. 13-14, 1982 yılında Grossengstingen'de gerçekleştirilen Çadır Köyü Protestolarını anlatıyor.
29 Örneğin bkz. Hoffman LJ, R / Jones [2006] UKHL 16, paragraf 89: '… vicdani gerekçelerle sivil itaatsizliğin bu ülkede uzun ve onurlu
bir tarihi vardır. Tarih; bir yasanın veya hükümetin attığı bir adımın adaletsizliğine olan inancını doğrulamak için yasayı çiğneyen
insanları bazen aklar. Kadınların seçme ve seçilme haklarını savunan kadınlar hemen akla gelen bir örnektir. Bu tür protesto ve
gösterilere ev sahipliği yapabilecek medeniyet seviyesinde bir topluma işaret eder. Ancak bir tarafta kanun yapıcılar, diğer tarafta
kanun uygulayıcılar tarafından genel olarak kabul edilen gelenekler bulunmaktadır. Protestocular orantılı bir şekilde davranırlar,
aşırı hasara veya rahatsızlığa sebebiyet vermezler. Kanunun öngördüğü cezaları kabul ederek inançlarının samimiyetini ortaya
koyarlar. Polis ve savcılar ise itidalli davranır. Yargıçlar da protestocuların vicdani niyetlerini dikkate alan cezalar verir.'
30 Primov / Rusya, Başvuru No. 17391/06, 12 Haziran 2014, paragraf 135: 'Ülkede veya yerel düzeyde siyasi yaşamla ilgili kamu
etkinlikleri, güçlü bir şekilde korunmalıdır ...'
31 Tatár ve Fáber / Macaristan, Başvuru no. 26005/08 ve 26160/08, 12 Haziran 2012, paragraf 29.
32 Bkz. E. / İsviçre, Başvuru No. 10279/83, siyasi içerikli broşürlerin bir yargıç tarafından dağıtılması, AİHS Madde 10 (İfade
özgürlüğü) kapsamında incelenmiştir. Konu, AİHS Madde 11 kapsamında ayrıca incelenmemiştir.
33 Tatár ve Fáber / Macaristan (2012), a.g.e., not 31.
26