CDL-AD(2019)017rev
- 12 -
çıkması durumunda diğer katılımcılara ve aktörlere yardım etme hakkına sahiptir. Devlet
yetkilileri ve kolluk personeli, barışçıl toplanma hakkını korumaya yönelik kapsamlı sürecin bir
parçası olarak bu farklı aktörlerin çalışmalarından ve bu çalışmaları kolaylaştırma ihtiyacından
haberdar olmalıdır.
H. Toplantı Katılımcılarının Gözaltına Alınması ve Tutuklanması
35. Toplu gözaltılar veya tutuklamalar. Kolluk kuvvetleri, bir toplantıda çevreleme
(genellikle "kordona alma" (kettling) olarak adlandırılan bir taktik) veya katılımcıları topluca
gözaltına alma uygulamalarından mümkün mertebe kaçınmalıdır. Ayrım gözetmeyen bu tür
tedbirler, uluslararası insan hakları hukuku kapsamında kişileri özgürlükten yoksun bırakmaya
yönelik keyfi bir uygulama anlamına gelebilir. Toplantı katılımcılarının durdurulması, aranması,
gözaltına alınması veya tutuklanması konularında açık ve erişilebilir protokoller
oluşturulmalıdır.
I. Toplantı Sonrası Verilen Cezalar
36. Cezaların orantılılığı. Toplantılar sırasında gereksiz veya orantısız şekilde sert yaptırımlar
uygulanması bu tür etkinliklerin düzenlenmesini engelleyebileceğinden ve katılımcıları
katılmaktan caydırabileceğinden, bir toplantı bağlamında gerçekleşen davranışlara verilen
cezalar gerekli ve orantılı olmalıdır. Bu tür yaptırımlar, barışçıl toplanma özgürlüğünü dolaylı
olarak ihlal ediyor olabilir. Bir toplantının önceden haber verilmemesi veya bir toplantıya
getirilen güzergah, zaman ve yer kısıtlamalarına uyulmaması gibi suçlar hapis cezası veya ağır
para cezaları ile cezalandırılmamalıdır.
37. Organizatörlerin ve görevlilerin sorumluluğu. Organizatörler ve görevliler; bağımsız
hareket eden izleyiciler veya toplantı katılımcılarının neden olduğu mala zarar verme veya
toplumsal olay ya da şiddet eylemlerinden sorumlu tutulmamalıdır. Sorumluluk, yalnızca
organizatörlerin veya görevlilerin kişisel ve kasıtlı olarak fiili zarara veya toplumsal olaylara
teşvik ettiği, neden olduğu veya katıldığı durumlarda söz konusu olacaktır.
38. Adil yargılanma. Kendilerine karşı cezai veya idari suçlamalar yöneltilen herhangi bir
organizatöre veya katılımcıya, kanunlara uygun olarak kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir
mahkeme önünde, makul bir süre içinde, adil ve aleni bir yargılamaya erişim dahil olmak üzere
ilgili uluslararası belgelerde yer alan temel adil yargılama hakları sağlanmalıdır.
J. Devlet Yetkililerinin Hesap Verebilirliği
39. Düzenleyici makamın kamuya hesap verebilirliği ve sorumluluğu. Kamu yetkilileri,
yasal yükümlülüklerine uymalı, uyamamaları durumunda ise söz konusu ihmalin toplantı
öncesinde, sırasında veya sonrasında gerçekleşmesine bakılmaksızın, hesap verebilir olmalıdır.
Bireysel sorumluluk, idare veya ceza hukukunun ilgili ilkelerine göre ölçülmelidir.
40. Bağımsız soruşturmalar. Orantısız güç kullanımı veya toplantıların hukuka aykırı olarak
dağıtılması da dahil olmak üzere devlet görevlilerinin yetkilerini kötüye kullanmaları ve yasaları
ihlal etmeleri karşısında hızlı ve bağımsız soruşturmalar açılmalıdır. Bu; bir toplantı sırasında
katılımcıların, karşı göstericilerin, kolluk görevlilerinin veya üçüncü kişilerin diğer katılımcılara
karşı sergilediği şiddet eylemleri, şiddet tehditleri veya nefret suçuna teşvik gibi davranışlar
açısından da aynı şekilde geçerlidir. Sorumlular uygun bir şekilde cezalandırılmalı, mağdurlar
olası kanuni çareler hakkında bilgilendirilmelidir.