- 21 -
CDL-AD(2019)017rev
İnternet kullanıcıları için insan haklarına yönelik bir Kılavuz hakkında Bakanlar Komitesinin
Üye Devletlere yönelik 16 Nisan 2014 tarihli Tavsiye Kararı, internet kullanıcılarını hakları
konusunda aşağıdaki şekilde bilgilendirir:
“Toplanma, örgütlenme ve katılım
İnterneti kullanarak başkalarıyla barışçıl bir şekilde toplanma ve örgütlenme hakkına sahipsiniz.
Pratikte bu, şu anlama gelmektedir:
Kamu yetkililerince resmi olarak tanınsınlar veya tanınmasınlar, sosyal gruplar ve toplantılar
oluşturmak, bunlarda yer almak, bunları harekete geçirmek ve bunlara katılmak amacıyla herhangi
bir web sitesini, uygulamayı veya başka bir hizmeti seçme özgürlüğüne sahipsiniz. Sendika kurma
ve sendikalara katılma hakkınızı kullanmak için interneti de kullanabilmelisiniz;
İnternette barışçıl bir şekilde protesto etme hakkına sahipsiniz. Bununla birlikte, çevrimiçi
protestonuzun tıkanıklıklara, hizmetlerin aksamasına ve/veya başkalarının mülküne zarar
gelmesine neden olması durumunda, hukuki sonuçlarla karşılaşabileceğinizi bilmelisiniz;
Dilekçeleri imzalama ve internetin nasıl yönetileceğine ilişkin politika oluşturma süreçlerine katılma
hakkı dahil olmak üzere yerel, ulusal ve küresel kamu politikası tartışmalarına, yasama
girişimlerine ve karar alma süreçlerinin kamu tarafından incelenmesine katılmak için mevcut
çevrimiçi araçları kullanma özgürlüğüne sahipsiniz."
90
67. İnternet erişimini kolaylaştırma sorumluluğu. İnternete erişimin arttırılması,
devletlerin toplantıları kolaylaştırma görevlerini kısmen yerine getirme yollarından biridir ve
bu erişim giderek bir hak halini almaktadır.91 Avrupa Konseyi ve Birleşmiş Milletler belgeleri,
“İnternet erişimini sağlamada ve genişletmede insan haklarına dayalı bir yaklaşım uygulama”92
çağrısında bulunmakta ve başta düşünce ve ifade özgürlüğü hakkı93 olmak üzere insan hakları ve
özgürlüklerinin kullanılması için bir kanal olarak internet erişiminin temel niteliğini
vurgulamaktadır. Aynı zamanda taraf devletleri, "bu yeni mecranın bağımsızlığını güçlendirmek
ve bireylerin ona erişimini sağlamak için gerekli tüm adımları atmaya" çağırmaktadır.94 Bazı BM
danışma belgeleri de toplantılar bağlamında bu yeni “insan hakları alanı”95 fikrinden ve onun
doğasından bahsetmektedir (ancak tanımlama yapmamaktadır). Bu nedenle devletler, internet
erişimini genişletmek için çalışmalıdır ki bu, uygulamada yüksek maliyetleri, ağır idari
gereklilikleri ve ikamet izni ihtiyacı gibi erişim engellerini kaldırmak için çalışmayı içerir.
Devletler ayrıca halka açık yerlerde ücretsiz internet ve coğrafi olarak uzak yerlerde internet
erişilebilirliğini sağlamak için çalışmalıdır. Ayrıca devletler, çevrimiçi bir toplantıyı
kolaylaştırmak amacıyla internet erişimi kullanıldığında bu erişimi herhangi bir şekilde
kısıtlama konusunda özellikle dikkatli olmalıdır. Bu gelişen alanda, ifade özgürlüğüne ve
toplanma özgürlüğüne, internet hizmetlerinin engellenmesi, filtrelenmesi, yavaşlatılması veya
kapatılması gibi yöntemlerle yapılan herhangi bir müdahalenin, bu hakların kullanımına yönelik
orantısız bir müdahale oluşturabileceği göz ardı edilemez. BM İnsan Hakları Komitesi,
uluslararası hukuk kapsamında ifade özgürlüğü üzerindeki kısıtlamalar testine uymadığı sürece,
bilgi yayma sistemlerinin işleyişine getirilen herhangi bir kısıtlamanın meşru olmadığını
değerlendirmiştir.96
CM/Rec(2014)6
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından daha önce belirtildiği gibi, Kalda / Estonya (2016), a.g.e., not 70 ve Janskovsis /
Litvanya (2017), a.g.e. davalarının sınırlı koşullarında da olsa.
92 "İnternette insan haklarının geliştirilmesi, korunması ve kullanılmasına ilişkin 27 Haziran 2016 tarihli BM Genel Kurulu kararı”,
A/HRC/32/L.20, paragraf 5.
93 Düşünce ve İfade Özgürlüğünün Geliştirilmesi ve Korunması Özel Raportörü Frank La Rue'nun raporu, A/HRC/17/27, 16 Mayıs
2011, özellikle paragraf 67, 78, 79 ve 85.
94 BM İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 34, a.g.e., not 11, paragraf 15.
95 M O'Flaherty, "Effective measures and best practices to ensure the promotion and protection of human rights in the context of
peaceful protests: a background paper" (Barışçıl protestolar bağlamında insan haklarının geliştirilmesi ve korunmasını sağlamak için
etkili önlemler ve en iyi uygulamalar: bir arka plan raporu), 2014, s. 9, bölüm 3.7: “[…] bu modern teknolojiler geleneksel ' insan
hakları alanının' nosyonlarını değiştirmiştir. Bu bağlamda barışçıl toplantı hakkının çevrimiçi protestolar için de geçerli olduğu öne
sürülmüştür."
Şuradan
ulaşılabilir:
90
91
<https://www.ohchr.org/documents/issues/fassociation/seminar2013/backgroundpaperseminar.doc>.
BM İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 34, a.g.e., not 11, paragraf 34.
96