Güncel Irkçılık ve Ayrımcılık Türleri:
BM Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi’nin Çalışmaları Üzerine Bir Değerlendirme
Giriş
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi’nde (CERD) benim ilgimi çeken, dünyanın farklı yerlerindeki insanların kavramları anlamalarında
ve sorunlarla kurdukları ilişkideki çeşitlilikti. Uzmanlık alanımız ve
tecrübelerimize bağlı olarak, farklı terimler kullanıyor, farklı bakış açılarına sahip olabiliyoruz. İnsan hakları alanında bizler bu farklılıkları
bir araya getirip verimli bir şekilde ilerlemenin yollarını bulmalıyız.
Örneğin, 2. Dünya Savaşı'ndan sonra yapılan araştırmaların açıkça
gösterdiği üzere, aslında ırk diye bir şey yoktur; sadece bir tane insan
ırkı var. Ancak, ırkçılık ve ırk ayrımcılığı gerçek kavramlardır. Bu oturumun başkanının da çok güzel açıkladığı üzere, temel olarak ayrımcılık, güç dengeleri ile ilgilidir. İnsanlar feci derecede önyargılı olabilir,
ancak bu konuda harekete geçecek güçleri olmayabilir. Etkili olmak
için o güce ve taraflardan en az birinin olumsuz etkilendiği bu işleyişe
karşı çıkmak zorundayız.
Konuşma şeklimizin değişmesi için, coğrafya, dil ve uzmanlık gibi
sınırların dışına çıkan tartışmalar yürütmeliyiz. Çünkü bizim kullandığımız sözcükler sadece sözcük olmakla kalmaz, konuştuğumuz meseleleri tecrübe eden insanları da etkiler.
Irkçılık ve Irk Ayrımcılığı
Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Sözleşmesi (ICERD),
179 devlet tarafından onaylanmış olup, ırkçılık ve ırk ayrımcılığı ile başa
çıkma konusunda bir başlangıç noktasıdır. Sözleşmede, “ırk ayrımcılığı”,
“ırk …’a dayalı her türlü ayrım, dışlama, kısıtlama ya da tercih anlamındadır.” “Irk” terimi, ICERD’in hazırlandığı 1965 yılında kabul edilebilir
bir terimdi. Bugün, bu terimi kullanırken daha dikkatli olmalıyız: Sadece
bir insan ırkı var, birçok çeşit değil. Grup kategorileri içindeki çeşitlilik
derecesi ve sınıfları varsayılan farklılıklardan daha geniştir. Irk ve ırklaştırma gerçek sorunlardır.
ICERD, ırkçılık ve ırk ayrımcılığını “siyasi, ekonomik, sosyal, kültürel veya toplumsal yaşamın herhangi bir alanında, insan hakları ve temel
19