İnsan Hakları Aktivistleri İçin Dava İzleme Rehberi
Yargılama boyunca ‘masumiyet karinesi’ ilkesini ihlal eden başka kararlara da
rastlayabilirsiniz. Örneğin, ‘zaman kaybı’ olacağı gerekçesiyle önemli bir tanığın çapraz sorgulamasına izin vermeyen bir hâkim sanığın suçlu olduğunu varsaymaktadır.
5. Savcı, iddianameyi duruşmadan önce savunma makamıyla paylaşmalıdır.
Sanığın suçlamalara cevap vermesi, tanıklar için soru hazırlaması ve kendi argümanlarını sunması için uygun fırsata ihtiyacı vardır. Eğer sanık savcılığın mahkemede hâkime sunacağı dosyanın ayrıntılarını bilmiyorsa bunu yapamaz. Soruşturma esnasında savcının topladığı bilgiler gizlidir, ancak mahkemeye iddianame ile
sunulduğu anda dava dosyasına sanığın ve avukatlarının erişim hakkı vardır. Ancak
bu hak yargılamadan önce tanıkları sorgulama hakkını vermez. Türkiye’de sanık lehine de aleyhine de delil toplama görevi savcınındır. Bu nedenle mahkemeye sunulan tanık beyanları, deliller vs. savcı tarafından toplanır ve tarafların erişimine açılır.
Her durumda tanıkların polise, savcıya veya hâkime verdiği beyanların bir nüshası
sanığa verilmelidir. Tanık beyanlarının nüshaları sanığa veya avukatına yargılama
başlamadan makul bir süre önce verilmelidir. Aksi halde, sanığın hazırlanmak için
yeterli vakti olmayabilir. Tanık beyanlarını okuduktan sonra savunma kendi soruşturmasını yapması gerektiğini fark edebilir. Örneğin; bir tanığı bulmak ve ondan
beyan almak gibi. Tabii bir de sanığın hakkındaki suçlamalarla ilgili açık ve net bir
yazılı bildirimin olması gerekmektedir. Bu yazılı bildirime iddianame denir. Sanığa
hakkındaki suçlamalar yargılama başlamadan çok önce bildirilmelidir.
Soru: Dosyaya erişimin sağlanıp sağlanmadığını nasıl öğrenebilirim? Bütün
bunlar ben mahkemede davayı izlemeye başlamadan gerçekleşmiş olacak.
Cevap: Burada da savunma avukatından veya avukat yoksa sanıktan bilgi almaya çalışmalısınız.
Soru: Sanığın avukatının olmama ihtimali var mı?
Cevap: Evet, ama bunlar sonraki aşamada ele alacağımız konular. Avukat tutma
hakkından ilerleyen bölümlerde bahsedeceğiz.
Savcıyla bir görüşme yapmayı talep edebilirsiniz. Kendisine sanığın lehine ve
aleyhine delillere tarafların erişiminin sağlanıp sağlanmadığını sorabilirsiniz. Savcı, savunma avukatının söylediklerine katılmayabilir. Unutmayın, nesnel olmanız
gerekiyor. Sürekli bunu söylediğimiz için kusurumuza bakmayın. Raporunuzu yazarken savcıdan görüşme talep ettiğinizi yazmalısınız. Talebinize cevap gelmemiş
veya ret cevabı gelmiş olsa bile bu bilgi raporda yer almalıdır. Daha önce bahsettiğimiz gibi, savcının gözlemcilerle görüşme yapması nadir rastlanan bir olgudur.
6. Sanığa savunmasını hazırlamak için yeterli süre verilmelidir.
Yukarıda iddianamenin erişime açılmasıyla ilgili söylediklerimizin bu kuralla kesiştiğini fark ettiğinizi umuyoruz. Söz verdiğimiz gibi bir kesişme daha karşımıza çıktı.
Savunma avukatına bu kurala uyulup uyulmadığını sormanız gerekebilir.
Suçun işlendiği iddia edilen tarihten sadece birkaç hafta sonra yargılama baş21
İnsan Hakları Aktivistleri İçin Dava İzleme Rehberi.indd 21
27.05.2017 17:34