Toplantı ve Gösteri Hakkı İzleme Raporu
İzleme Bulguları
1. Mülki İdare Tarafından Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü
Hakkına Getirilen Sınırlamalar
2017 yılında barışçıl gösteri hakkına çok sayıda ilde mülki idare tarafından pek çok sınırlama getirilmiştir. Sınırlamalar toplantı ve gösterileri mülki idarenin iznine bağlama,
toplantı ve gösteriler için spesifik yasaklama kararları alma, il genelinde veya belirli bölgelerde bütün toplantı ve gösterileri yasaklama kararları alma, Anayasa’daki açık hükme
rağmen toplantı ve gösteriler için izin alma şartını zorunlu kılmak ve gösterilere katılanlara idari cezalar uygulamak ve son olarak da göstericilere Kabahatler Kanunu’na dayanarak para cezaları kesmek şeklinde karşımıza çıkmaktadır.
1.1. Mülki İdarenin Genel Sınırlama Kararları
2017 yılında barışçıl toplanma özgürlüğüne, valilikler tarafından 16 ilde toplam 73 kez
çeşitli sınırlamalar getirilmiştir. 2016 yılında 49 kez yapılan sınırlama sayısı %98 oranında
artmıştır. 2017 yılında Artvin, Van ve Gaziantep valilikleri en fazla sınırlama kararı alan
valiliklerdir. Artvin Valiliği birbirini takip eden 13 yasak kararı almış ve 16.12.2016 tarihinden 18.01.2017 tarihine kadar yaklaşık 13 ay boyunca kentte barışçıl toplanma özgürlüğünü askıya almıştır. Benzer bir şekilde Van’da da 5 Mart 2017 tarihinden itibaren yıl
sonuna kadar miting, kapalı ve açık yer toplantıları ile gösteri yürüyüşleri valilik iznine
bağlanmış; basın açıklamaları, çadır kurma, stant açma, oturma eylemi ve benzeri türdeki
tüm eylem ve etkinlikler ise yasaklanmıştır. Aynı şekilde Gaziantep’te de açık alanda her
türü etkinliğin yasaklandığı karar 10 defa tekrarlanmıştır.
İzleme döneminde valilikler tarafından alınan sınırlama kararlarının kapsamına
baktığımızda 73 sınırlama kararının %30’unda (22 kez) açık alanda her türlü etkinliğin
yasaklanmasını, 14 kez her türlü etkinliğin yasaklandığı ve her türlü etkinliğin izne bağlandığı kararlar takip etmektedir. Belirli etkinliklerin yasaklandığı, belirli etkinliklerin
ise izne bağlandığı sınırlamalar ise 13 defa tekrarlanmıştır. Van ve Hakkari’de alınan bütün kısıtlama kararları bu kapsamdadır. Hakkari’de miting, basın açıklamaları, kapalı ve
açık yer toplantıları ile gösteri yürüyüşleri izne bağlanırken; çadır kurma, stant açma,
oturma eylemi vb. türdeki eylem ve etkinlikler ise il merkezi ve ilçelerde yasaklanmıştır. Şanlıurfa Valiliği ise 3 Kasım 2017 tarihinde duyurduğu 03.11.2017 - 02.12.2017 tarih
aralığını kapsayan ve 1 Aralık 2017 tarihinde açıkladığı 03.12.2017 - 01.01.2018 aralığını
kapsayan kararlarında şu ifadelere yer vermiştir: “Mahalli idare organlarının, kamu kurumlarının, kamuya yararlı dernekler ve üniversitenin yapacağı etkinlikler dışında kalan
yapılması muhtemel her türlü yürüyüş, basın açıklaması, miting, çadır kurma, stant açma
ve benzeri türdeki tüm etkinlikler, 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanununun 11. Maddesi (m),
5442 sayılı İl İdaresi Kanununun 11/C maddesi ve 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri
14