DEVLET OKULLARINDA DİNLER VE İNANÇLAR HAKKINDA ÖĞRETİME İLİŞKİN TOLEDO KILAVUZ İLKELERİ C. Dinler ve İnançlar Hakkında Öğretimi Desteklemek İçin Uluslararası Çabalar AGİT/ODIHR AGİT ve onun evriminin tarihçesi, özellikle farklı dinler ve inançlar arasında artan diyalog ve anlayışı kolaylaştırmasına imkan tanır. Soğuk Savaşın rakiplerini bir araya getiren bir yapı olarak hizmet ettiği ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK) olarak kurulduğu 1975 yılından dünyanın en büyük bölgesel güvenlik örgütü olarak ortaya çıkmasına kadar, AGİT tüm üye devletlerin çıkarına yansıtılan insan boyutu ile ilgili kavramların çerçevesinin çizilmesine katkıda bulunmuştur. Bu yüzden, kapsayıcı bir yaklaşım üzerine inşa edilmiş olan AGİT, geleneksel olarak fikir birliği, farklılıkların çözülmesi ve çatışmanın önlenmesi için çalışan bir teşkilattır. Din veya inanç özgürlüğü hakkı, 1975 yılında Helsinki Nihai Senedi'ni imzalayan Devletler arasındaki karşılıklı ilişkileri yönlendiren temel ilkelerden biri olarak belirlenmiştir7. Bu hüküm, din özgürlüğünün AGİT içinde önemli bir rolü olmasını sağlamış ve bir dizi başka gelişmeye zemin hazırlamıştır. Din özgürlüğü ve diğer insan hakları ile ilgili olanlar da dahil olmak üzere AGİT taahhütleri, mevcut uygulama mekanizmaları ve prosedürleri ile düzenli izlemeye tabi hale gelmiştir. Demokratik toplumları hukukun üstünlüğü ve insan haklarına saygı esasında güçlendirmede din ve inanç özgürlüğünün önemini vurgulamak için 1997 yılında ODIHR tarafından Din ve İnanç Özgürlüğü Uzmanlarından oluşan bir Danışma Kurulu kurulmuştur. Danışma Kurulu, 2004 yılında, bir uzman Danışma Konseyini ve her üye devlet tarafından aday gösterilen ve ODIHR tarafından atanan en çok iki üyeyi içerecek şekilde genişletilmiş ve yeniden yapılandırılmıştır. Danışma Konseyi, Danışma Kurulunun genel yapısı içinde ODIHR ile ana temas grubu olarak hizmet vermektedir. 2006 yılındaki bir Kararında AGİT Bakanlar Konseyi, Danışma Kurulunun çalışmasına dair önceki desteğini tekrarlamış ve ODIHR'e "üye Devletlere destek ve uzman yardımı sağlanmasında Din ve İnanç Özgürlüğü Uzmanları Danışma Kurulu çalışmalarını daha da güçlendirme" görevi vermiştir8. İkinci olarak, AGİT'in elinde belirli uzmanlıkları siyasi diyalog ve sessiz diplomasi ile birleştiren farklı eylem araçları vardır. Danışma Kurulunun Din veya İnanç Konusundaki Mevzuatın İncelenmesine ilişkin Kuralları ve Danışma Konseyi tarafından bu konuda üye Devletlere sağlanmaya devam eden destek ikna edici bir örnektir. Aynı zamanda, görev tanımı erken uyarı ve çatışmanın önlenmesine odaklanan AGİT Ulusal Azınlıklar Yüksek Komiseri (UAYK), etnik, kültürel, dilsel ve dinsel kimliklerini geliştirmek ve korumak için azınlıklara mensup kişilerin haklarına ilişkin tematik tavsiyeler gibi değerli kaynaklar da geliştirmiştir. Ulusal azınlıkları içeren taahhütleri vurgulamak için UAYK, Ulusal Azınlıkların Eğitim Haklarına İlişkin Lahey Tavsiyeleri de dahil olmak üzere birçok tematik tavsiyeyi onaylamıştır9. 7 VII. İlke, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı Nihai Senedi, Helsinki, 1 Ağustos 1975, https://www.osce.org/files/f/documents/5/c/39501.pdf adresinden ulaşılabilir. 8 13/ 06 sayılı AGİT Bakanlar Konseyi Kararı, paragraf 14(b), a.g.e. not 1. 9 Ulusal Azınlıkların Eğitim Haklarına İlişkin Lahey Tavsiyeleri ve Açıklayıcı Not, 1 Ekim 1996, https://www.osce.org/files/f/ documents/8/5/32200.pdf adresinden ulaşılabilir. 20