DEVLET OKULLARINDA DİNLER VE İNANÇLAR HAKKINDA ÖĞRETİME İLİŞKİN TOLEDO KILAVUZ İLKELERİ Önsöz Dünya genelindeki son olaylar, göç süreçleri ve dinler ve kültürler hakkındaki kalıcı yanlış kanılar, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) için hoşgörü ve ayrımcılık yapmama ve din ve inanç özgürlüğü ile ilgili konuların öneminin altını çizmiştir. AGİT bölgesinde ve aslında dünyanın diğer birçok yerinde, dinler ve inançlar hakkında daha iyi bir anlayışın gerekli olduğu giderek daha açık hale gelmektedir. Yanlış anlamalar, olumsuz kalıp yargılar ve başkalarını tasvir etmek için kullanılan kışkırtıcı imgeler, düşmanlığın artmasına ve hatta bazen şiddete yol açmaktadır. AGİT bu konuyu önceliklerinden biri haline getirmiştir: Hoşgörüsüzlük ve Ayrımcılıkla Mücadele ve Karşılıklı Saygı ve Anlayışın Teşvik Edilmesi hakkındaki 2006 tarihli Kararında, AGİT Bakanlar Konseyi, üye Devletleri "kapsamlı yerel eğitim politikalarının ve stratejilerinin geliştirilmesini teşvik ederek hoşgörüsüzlük ve ayrımcılığın esas nedenlerini ele almaya" ve "farklı kültürlere, etnik kökenlere, dinlere veya inançlara karşı daha çok anlayış ve saygıyı destekleyen" ve "Hıristiyanlara, Yahudilere, Müslümanlara ve diğer dinlere mensup insanlara karşı hoşgörüsüzlüğü ve ayrımcılığı önlemeyi" amaçlayan, farkındalık arttırmaya yönelik tedbirler almaya davet etmiştir1. Genç insanların dinlerin bugünün çoğulcu dünyasında oynadığı rolü daha iyi bir anlamasını sağlamak önemlidir. Bu tür bir eğitim ihtiyacı, farklı kültürler ve kimlikler seyahat, ticaret, medya ya da göç yoluyla birbirleriyle etkileşim içine girdikçe büyümeye devam edecektir. Dinlerin daha derinden anlaşılması otomatik olarak daha fazla hoşgörü ve saygıyı getirmese bile bilgisizlik; yanlış anlamayı, kalıp yargıları ve çatışma olasılığını artırmaktadır. Bu sorunu ele almak için, AGİT Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi (ODIHR), Devlet Okullarında Dinler ve İnançlar hakkında Öğretime ilişkin Toledo Kılavuz İlkelerini geliştirmek için, AGİT bölgesi genelinde diğer önde gelen uzmanlar ve bilim insanları ile Din veya İnanç Özgürlüğü Uzmanlar Panelinin Danışma Konseyini bir araya getirmiştir. Kılavuz İlkeler, dinler ve inançlar hakkında öğretim için müfredat geliştirmek üzere uygulamaya dönük rehberlik ile müfredatın hazırlanmasında adaletin temini için tercih edilen usuller ve bunların nasıl uygulanabileceklerine ilişkin standartlar sunmaktadır. İlkeler, dinler ve inançlar hakkında öğretim için bir müfredat önermemekte ve dinler ve inançlar hakkında öğretim konusunda herhangi bir yaklaşımı desteklememektedir. Bu müfredatı uygulayanların eğitimi ile ilgili usulleri ve uygulamaları ve bu öğretimi alabilecek, birçok farklı inanç geçmişine sahip öğrencilere yönelik muameleyi vurgulamaktadırlar. Kılavuz İlkeler, yalnızca din veya inanç özgürlüğü, hoşgörü ve eğitim hakkında epey zamandır uygulanan AGİT müktesebatına – ilkelere ve taahhütlere – yeni bir dizi direktif eklemeyi amaçlamaz. Bunun yerine, bunları uygulamak için araçlar 1 Hoşgörüsüzlükle Mücadele ve Ayrımcılık Yapmama ve Karşılıklı Saygı ve Anlayışın Desteklenmesi hakkında 13/06 Nolu Karar, paragraf 5, 14. AGİT Bakanlar Konseyi, Brüksel, 04-05 Aralık 2006, https://www.osce.org/files/f/documents/f/a/23114.pdf 9