Ulusal Azınlıkların Seçim Süreçlerine Katılımını Teşvik Etme ve İzleme üzerine El Kitabı
1996’da UAYK, uzmanların katkısıyla tüm taraf Devletlere ilişkin tematik Tavsiyeler ve
Rehber İlkeler oluşturmaya başladı17. Amaç yeni uluslararası standartlar oluşturmak değil, daha çok “[konu olan] meselelerle ilgili var olan uluslararası kuralları yorumlamak ve
değerlendirmekti”18. Tavsiyeler ve Rehber İlkeler, AGİT taraf Devletlerine azınlık hakları
standartlarını etkili ve tutarlı, dolayısıyla etnik çatışma riskini azaltacak şekilde nasıl uygulayacaklarına dair rehberlik ve politika seçenekleri sunmayı amaçlar.
UAYK 1999 yılında Lund Tavsiyelerini bu ışıkta yayınladı. Bu tavsiyeler ulusal azınlıkların kamusal hayata katılımlarıyla ilgili geniş spektrumda meseleyi içerse de, elinizdeki
kaynak özellikle seçimlere ilişkin dördüyle ilgilenmektedir19. Ek olarak, Ljubljana Rehber
İlkeleri entegrasyon için kamu işlerine katılımı anahtar politika alanlarından biri olarak
değerlendirmektedir20.
ODIHR ulusal azınlıklarla ilgili meselelerde kullandığı bir dizi araca sahiptir. Örneğin,
Roman ve Sinti Meseleleri İle İlgili Kontak Noktası özellikle Roman, Sinti ve diğer grupların AGİT bölgesinde yaşadıkları çeşitli problemler üzerine çalışır. Bu çerçevede AGİT
taraf Devletlere araştırma heyetleri gönderir. Ek olarak AGİT genel insan hakları ve demokratikleşme faaliyetleri içinde ulusal azınlıklara ilişkin, tolerans ve ayrımcılık yasağı,
cinsiyet eşitliği, örgütlenme ve toplanma özgürlüğü gibi meseleler de dâhil olmak üzere,
bir dizi meseleyle ilgilenir.
OIDHR aynı zamanda devletler ve hükümet dışı yapılar için, AGİT yükümlülüklerine
uyum konularını gündeme taşıyacak, yıllık İnsani Boyut Uygulama Toplantısı ve üç yıllık
Tamamlayıcı İnsani Boyut Toplantılarında ve yıllık İnsani Boyut Seminerinde açıkça tartışılacak önemli bir forum sağlar21.
Bununla birlikte eldeki konuya dair en ilgili iş seçim gözetimidir22. İki on yıllık seçim gözetimi süresince ODIHR cinsiyet eşitliği ve ulusal azınlıkların katılımını da dâhil ederek
çeşitli meselelerde daha iyi kayıt tutabilmek adına metodolojisini sürekli geliştirmiştir.
Belli bir seçimde ulusal azınlık katılımını değerlendirirken ODIHR sadece ulusal azınlıkların ne boyutta katıldıklarına bakmaz, aynı zamanda katılımlarına mani olan her türlü
engelin de kaydını tutar. ODIHR SİM’in diğer yönlerinde olduğu gibi en önemli işlev17 Lund Tavsiyeleri ve Ljubljana Rehber İlkeleri’ne ek olarak UAYK şu takip eden tematik Tavsiye ve Rehber İlkeleri yayınlamıştır: Ulusal Azınlıkların Eğitim Haklarına İlişkin Lahey Tavsiyeleri (Lahey Tavsiyeleri) (Lahey: 1996);
Ulusal Azınlıkların Dil Haklarına Dair Oslo Tavsiyeleri (Oslo Tavsiyeleri) (Lahey: 1998); Medya Yayınlarında Azınlık
Dillerinin Kullanımı Üzerine Rehber İlkeler (Medya Rehber İlkeleri) (Lahey: 2003); Çokkültürlü Toplumlarda Polislik
Üzerine Tavsiyeler (Polislik Tavsiyeleri) (Lahey: 2006); ve Devletlerarası İlişkilerde Ulusal Azınlıklar Üzerine Bolzano/
Bozen Tavsiyeleri (Bolzano Tavsiyeleri) (Lahey: 2008).
18 Bakınız Max an der Stoel, “Azınlık Sorularında Lahey, Oslo ve Lund Tavsiyeleri”, içinde M. Bergsmo (ed), Human Rights and Criminal Justice for the Downtrodden: Essays in Honour of AsbjornEide (Leiden, Boston: Martinus
Nijhoff Yayınları, 2003), sf.505
19 Di��er Lund Tavsiyeleri, özellikle 6 numaralı Tavsiye de ilişkili olabilir ve danışılmalıdır. Bu Tavsiyeye göre:
“Devletler, gerektiğinde özel düzenlemeler aracılığıyla olmak üzere, merkezi hükümetlerinin her aşamasında azınlıkların etkili bir sesi olabilmesi için fırsatlar olduğundan emin olmalıdır.”
20 Ljubljana Rehber İlkeleri, İlke 9 (Entegrasyon için içerme ve etkili katılım prensibi) ve İlke 39 (Kamusal işlere
katılım).
21 ODIHR 1993 yılında “Ulusal Azınlık Meselelerinde Vaka Çalışmaları: Pozitif Sonuçlar” başlıklı bir İnsani Boyut Semineri düzenledi. Belirli sayıda tamamlayıcı İnsani Boyut Toplantıları özellikle Roman ve Sinti meselelerine adanmıştı (örnek olarak bakınız, http://www.osce.org/institutions/110011 ve http://www.osce.org/
odihr/33663>. Ulusal azınlık meseleleri İnsani Boyut Uygulama Toplantılarına da dahildir. Daha fazla bilgi için,
AGİT websitesinde bulunan bireysel toplantı raporlarına bakınız: http://www.osce.org/odihr/44078.
22 ODIHR’ın seçimlerle ilgili çalışmalarıyla genel olarak ilgilenen okuyucuları AGİT websitesinde bulunan
ODIHR’ın seçimle ilgili tüm yayınlarına ve aynı zamanda da spesifik seçimlerle ilgili raporlarına bakmaya davet
ediyoruz: http://www.osce.org/resources?activities=120.
12