Ulusal Azınlıkların Seçim Süreçlerine Katılımını Teşvik Etme ve İzleme üzerine El Kitabı Ulusal Azınlıklara Mensup Kişilerin Kültürel, Sosyal ve Ekonomik Yaşama ve Kamu İşlerine Etkin Katılımı 27 Şubat 2008 a) Ulusal azınlıklara mensup kişilerin yasama sürecine katılması i. Siyasi partiler 75. Bir ulusal azınlığa mensup her kişinin barışçı toplantı özgürlüğü ve örgütlenme hakkı, Çerçeve Sözleşmenin 7. Maddesinde öngörülen şekilde, siyasi parti ve/veya teşkilat oluşturma hakkını beraberinde getirmektedir. Etnik veya dini nedenlerle siyasi partilerin kurulmasını yasaklayan bir mevzuat bu hakkı haksız şekilde sınırlayabilir. Herhangi bir sınırlama uluslararası hukuk kurallarına ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesinde yer alan ilkelere uygun olmalıdır. 76. Ulusal azınlık örgütlerinin ve siyasi partilerinin tescili belli koşullara tabi olabilir. Ancak bu koşullar, ulusal azınlıklara mensup kişilerin bu tür örgütler kurma imkânını makul olmayan veya orantısız bir biçimde sınırlamamalı ve bu kişilerin siyasi yaşama ve karar verme süreçlerine katılma fırsatlarını kısıtlamamalıdır. Bu husus, kayıtla ilgili sayısal ve coğrafi koşulları da ilgilendirmektedir. 77. Taraf Devletler, ulusal azınlıklara mensup kişileri temsil eden veya içeren partilerin, seçim kampanyası yapma konusunda yeterli fırsata sahip olmasını sağlamalıdırlar. Bunun için seçim ilanlarının azınlık dillerinde hazırlanması gerekebilir. Yetkili makamlar aynı zamanda azınlık dillerinin seçim kampanyalarına ayrılan devlet televizyonu ve radyo programlarında ve ulusal azınlıklara mensup kişilerin geleneksel olarak veya sayıca çok şekilde iskan ettikleri alanlarda seçim pusulalarında ve diğer seçim materyallerinde kullanılmasına ilişkin fırsat tanımayı da düşünmelidirler. 78. Gerek ana akım, gerekse ulusal azınlıklara mensup kişilerce kurulmuş siyasi partiler, ulusal azınlıklara mensup kişilerin kamu işlerine katılmasını kolaylaştırmakta önemli bir rol oynayabilirler. Adaylarının ana akım partilerce iç demokratik seçim sürecine tabi olması, ulusal azınlıklara mensup kişilerin katımının sağlanması açısından çok büyük öneme sahiptir. Ancak, azınlık temsilcilerinin ana akım siyasi partilerine dahil olması, azınlıkların çıkarlarının etkin şekilde temsil edileceği anlamına gelmemektedir. 79. Öne çıkan azınlık partilerin bulunduğu ülkelerde, diğer azınlık partilerinin veya aynı ulusal azınlıklara mensup diğer kişilerin çıkarlarını temsil etmeyi isteyen siyasi örgütlerin de aynı fırsatlara sahip olmasını sağlamak önemlidir. ii. Seçim sisteminin ulusal, bölgesel, yerel düzeylerdeki yapısı 80. Ulusal azınlıklara mensup kişilerin, kendilerini ilgilendiren yasal tedbirlerin ve devlet politikalarının oluşturulması sırasında görüşlerini ifade edebilmeleri için seçim süreçlerine katılmaları hayati önem taşımaktadır. 81. Danışma Komitesi, Taraf Devletlerin seçim sistemlerine kendilerinin karar verdiklerini dikkate alarak, azınlıkların endişelerinin kamu gündeminde yer almasına fırsat tanımanın önemini vurgulamıştır. Bu da azınlık temsilcilerinin seçim organlarında var olması ve/veya endişelerinin seçilmiş organların gündemine dâhil edilmesi yoluyla mümkün olabilir. 58