BAĞIMSIZ SEÇİM İZLEME PLATFORMU 10 AĞUSTOS 2014 CUMHURBAŞKANI SEÇİMİ GÖZLEM RAPORU
Analiz yapılırken formlarda cevap verilmeyen sorular olması durumunda bunlar ilgili tablolarda “kayıp” olarak belirtilmiştir. Farklı sorulara verilen cevapların çapraz analizinde her iki
soruya da cevap verilen formlar değerlendirmeye alınmıştır. Gözlemcilerin açıklama kısmına
yazdıkları ise her forma bir numara verilerek şehir ve form numarasını (örneğin F15) içerecek
şekilde analize katılmıştır. Açıklamalarda parti veya adaylar zikredildiğinde partinin adı verilmeksizin “..P” biçiminde ifade edilmiş ya da alanda bulunup ismini veren kişiler olduğunda
kişisel verileri ihlal etmemek adına isminin sadece baş harflerine yer verilmiştir.
Seçim sonrası süreçte temelde seçimlere ilişkin yapılan itiraz ve şikayetler ile sonuçlar değerlendirilmeye çalışılmıştır. Yapılan itirazlar sonucunda Yüksek Seçim Kurulu ya da itiraz edilen
seçim kurullarının verdiği kararlara erişebilmek adına YSK’ya bir bilgi edinme başvurusu yapılmışsa da bu başvuruya süresi içinde herhangi bir yanıt verilmemiştir. YSK tarafından verilen
ve yargı denetimine de tabi olmayan bu işlemlerin hukuka uygunluğu veya eşit muameleyi
içerip içermediği konusunda net bir bilgiye ulaşılamadığından bu yönde derinlemesine bir
hukuki analiz de mümkün olmamıştır. Bu nedenle de seçim sonrası süreç değerlendirilirken
ancak gazete haberleri ve bu konudaki bazı sayısal verilere yer verilebilmiştir.
Oy verme yerlerinde yapılan gözlemlerdeki tespitlerden kişi isimleri, sandık numaraları, basın
ve adli makamlara yansıyan durumlar dışında kalan özel bilgiler ilgili kişilerin olumsuz sonuçlarla karşılaşabileceği düşüncesiyle çıkartılmıştır.
Platform, Cumhurbaşkanı Seçimi’ni Adana, Ankara, Antalya, Diyarbakır, Elazığ, Eskişehir,
Hatay, İstanbul, İzmir, Manisa, Ş.Urfa, Trabzon ve Van olmak üzere 14 ilde ve yurtdışında
Danimarka Kopenhag’da izlemiştir. Yurtiçinde 252 oy verme yerindeki 767 sandıkta, yurtdışında 1 oy verme yerindeki 12 sandıkta gözlem yapılmıştır.
10 Ağustos Cumhurbaşkanı Seçimi gözlemi, 29 sivil toplum örgütünün katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Bağımsız Seçim İzleme Platformu’nun gözlem heyetleri, platform üyesi sivil toplum
örgütlerinin yönetici ve üyelerinden oluşturulmuştur. Her ildeki gözlem heyetlerinde yer alan
kişilerin isimleri 08.08.2014 tarihinde İl Seçim Kurullarına yazılı olarak bildirilmiştir.
İl Seçim Kurulları’na gözlem yapılacağı bilgisi ve gözlemcilerin isimleri önceden bildirilmesine
rağmen gözlemcilerimiz Antalya, Diyarbakır, İzmir ve Danimarka Kopenhag’da engellemeler
ile karşılaşmış, İzmir’de 2 gözlemcimiz gözlem sırasında şahit oldukları usulsüz oy kullandırma işlemi sonrasında okul müdürünün şikayeti üzerine polis karakoluna götürülmüş ve
ifadeleri alındıktan sonra serbest bırakılmıştır.
Türkiye mevzuatında seçme ve seçilme hakkının etkin olarak kullanılmasını engelleyen düzenlemeler mevcuttur. Cumhurbaşkanı Seçimi yönünden;
Anayasa madde 101;
“Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisince kırk yaşını doldurmuş ve yüksek öğrenim yapmış
kendi üyeleri veya bu niteliklere ve milletvekili seçilme yeterliğine sahip Türk Vatandaşları arasından
yedi yıllık bir süre için seçilir. Cumhurbaşkanlığına Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri dışından
aday gösterilebilmesi, Meclis üye tamsayısının en az beşte birinin yazılı önerisiyle mümkündür”
101. maddede öngörülen 40 yaşını doldurmuş ve yüksek öğrenim yapmış olma şartı sorunludur. Kaldı ki 25 yaşını doldurmuş yurttaşlar milletvekili ve TBMM başkanı seçilebilme
hakkına sahiptir, TBMM başkanı cumhurbaşkanlığına vekalet edebilmekte ve onun yetkilerini
kullanabilmektedir.
Yine TBMM dışından aday gösterilecek kişiler için aranan meclis üye tamsayısının 1/5’inin yazılı
önerisi olma zorunluluğu, seçilme hakkı bakımından sorunludur ve milletvekili olmayan kişilerin adaylığını zorlaştırmaktadır.
6