BAĞIMSIZ SEÇİM İZLEME PLATFORMU 10 AĞUSTOS 2014 CUMHURBAŞKANI SEÇİMİ GÖZLEM RAPORU
sandığa ulaşımda zorluklar yaşandı. Sandık 3. kattaydı ve tekerlekli sandalye ile çıkarılması
imkânsızdı. İki kişi koluna girerek oy verme yerine çıkartılarak ve yine iki kişinin yardımıyla
oyunu kullanabildi.” Mersin’de (F442) “Bulunduğum okulda ne rampa ne asansör vardı. Yaşlı
ağırlıklı seçmenler içinde özellikle yürüteç ve baston ya da yakınlarının koluna yaslanarak
kaldılar, bırakıldılar. Zemin katta hiçbir sandık yoktu. Birçok yaşlı seçmen duruma isyan etti.
Sandık başkanından biri aşağıya inip ‘Oy kullandırma yetkimiz yok’ dedi. Bu sorun sandık kurulundaki görevlilerin inisiyatifine bırakılacağına genel bir çözümün geliştirilmesi uygun olacaktır”. Manisa’da (F216) “Tuvaleti kullanmak isteyen bir tekerlekli sandalyeli seçmen engelli
WC’si gösterildi ancak WC’nin girişi büyük kartonlar ile kaplıydı. Onlar kaldırılıp kapı açıldığında ise WC içindeki bir dolap nedeniyle sandalye içeri giremedi.”; Diyarbakır’da (F135)
“Yaşlı (65) ve engelli bir yurttaş 3. katta bulunan bu salonda oy kullandı. Okulda asansör
yok!”.
Ankara’da (F305) “Koltuk değneği olan biri oy kullanmış, sandık 1. katta asansör yok.”; (F309)
“Okul çıkışında yürüme engelli olan bir kişiye oy verme süreci soruldu. Kişi son 2 seçimde
giriş katlarda oy kullandığını söyledi. Bundan önce ise 2 kişinin kendisini taşıdığını belirtti.”
Urfa’da (F564) “Engelliler için fiziki durum uygun değildir. Engelliler için inisiyatif kullanıp
oy vermelerine yardımcı olunacağı belirtilmişken” aynı ilde bir başka sandıkta (F563) “Engelliler için oy verme yerinin fiziki durumu uygundur” denmiştir. Elazığ’da (F8) “Bina tek katlı
ancak bodrum var kapıya kadar araba gelebiliyor. Orada da iki sandık var. Yine 3 basamak
var. Bir seçmen geldi iki kişi koltuğunun altına girerek sandığa götürüldü. Toplam 7 sandıkta
2 kadın sandık görevlisi var.”; Diyarbakır’da (F100) “Engelli bir seçmen kendi imkânları ile
ailesinin yardımı ve zorluklarla sandık başına getirildi” şeklinde gözlemler ifade edilmiştir.
İstanbul’da gözlenen bir olay seçmen kütüklerine ilişkin yaşanan sorunları da açığa çıkarmaktadır. Bir sandıkta (F502) “Asansör olmadığından tekerlekli sandalyeli bir seçmen taşınarak
sandığa ulaştırıldı. (Genel Seçimlerde bildirim yaptıklarını beyan ettiler) Adını vermek istemedi!”; Elazığ’da bir sandıkta ise (F11) “Mahalle muhtarı … (isim gizlenmiştir) bazı engellilerin
merdiven yüzünden sandığa erişimi olmadığından gelip oy kullanmayanların olduğunu söyledi” gözlemine yer verilmiştir.
Buna karşılık fiziksel engellilerin oy kullanma süreçlerinin güçlüğü öncelikle binaların fiziksel
koşullarıyla ve seçmen kütüklerinin hazırlanmasında bu konuda daha dikkatli olunmasıyla
ilişkili olmakla birlikte, o binadaki seçim görevlilerinin takdirlerine bağlı olarak da uygulamanın değişkenlik gösterdiği gözlenmiştir. Eskişehir’deki bir okulda (F173) “Sandıklar engelli bireyler için alt kata indiriliyor”; İzmir’de (F715) “Sandık üst katta olduğu için engelli seçmenlere
kolaylık sağladıklarını aşağıya indirdiklerini beyan ettiler”; Ankara’da (F311) “Sandık başkanı
fiziki engeli olan seçmenlerin giriş katında oy kullandıklarını söyledi”; Mersin’de (F404,405)
“Engeliler ve yaşlılar için sandık indirilmiş” gözlemlerinde, bazı okullardaki görevlilerin bu
konuda duyarlı davranmalarının etkisi olduğu anlaşılmıştır. Ancak bu şekilde inisiyatif kullanma durumları dışında kurumsal bir düzenleme olmadığı görülmektedir. Hatta bu konunun
sandık görevlileri arasında tartışıldığına da tanık olunmuştur. Diyarbakır’da (F142) “Sandık
kurulu başkanı ve diğer sandık görevlileri arasında tartışma yaşandı. Engelli yurttaşların oy
kullanabilmesi için sandık kurulu başkanı polis eşliğinde evine gideceklerini söyledi. Diğer
görevliler bu durumda olan çok sayıda yurttaş olduğunu ve polis aracı olmadan hepsi için bu
imkânın yaratılması gerektiği yönünde itirazda bulundular.”
Yaşlı seçmenlerle ilgili gözlemler de önemli sorunları ortaya çıkarmaktadır. Yaşlılarla ilgili belirtilmesi gereken en önemli nokta bakımevinde kalan yaşlılardır. 10 Ağustos seçiminde 37
huzurevinde sandık kurulacağı açıklanmışsa21 da Türkiye’de toplam 297 huzurevi bulunmaktadır.22 Sandık kurulan huzurevlerinin nasıl seçildiğine ilişkin bir bilgi olmadığı gibi, yaşlıların
oy verme yerine nasıl taşındığı bilinmemektedir. Genel bir izlenim olarak yaşlıların sadece
bir kısmının taşındığına ilişkin şüpheler bulunmaktadır. Bu seçimde Mersin’de bir sandıkta
(F417) “Yardım ve İyilik Vakfı Huzurevinde kalanlar bu sandıkta oy kullandı. Huzurevinde kalan kayıtlı 45 kişiden 15’i oy kullanmaya gelmiş” gözlemine yer verilmiştir. Benzer şe22