Metodoloji ve Kapsam Bağımsız Seçim Gözlemi çalışması, uluslararası insan hakları belgelerinde güvence altına alınan seçme ve seçilme hakkının dezavantajlı gruplar açısından kullanımına ilişkin durumun ve demokratik bir seçimin gerçekleşip gerçekleşmediğinin seçim süreci boyunca izlenmesini ve raporlamasını amaçlar. Bu süreç bir bütün olarak seçmen kütüklerinin oluşturulması, adayların belirlenmesi, seçim kampanyaları, seçmen eğitimi, seçim günü gözlemi ve itiraz dönemini kapsamaktadır. Eşit Haklar İçin İzleme Derneği (ESHİD) tarafından, 2011 yılında seçim gözlemi yapan uluslararası örgütlerin izleme metotlarına ilişkin kaynaklar, seçme ve seçilme hakkının güvence altına alındığı uluslararası sözleşmeler, sözleşme komitelerinin genel yorumları ve Türkiye’de yürürlükteki seçim mevzuatı taranarak, seçme ve seçilme hakkının etkin ve eşit kullanımına ilişkin göstergeler belirlenmiş3 ve seçim izleme metodolojisi geliştirilmiştir. İzleme metodolojisi engelli, kadın, göç, insan hakları, LGBTİ, dil hakları ve hasta hakları ile ilgili çalışmalar yapan yerel sivil toplum örgütleri ile paylaşılmış ve seçimlerin sistematik olarak izlenmesi amacıyla Seçim İzleme Platformu oluşmuştur. Platformu oluşturan sivil toplum örgütleri 2011 Milletvekili Genel Seçimlerini 10 ilde, 30 Mart Yerel Seçimleri’ni 17 ilde izlemiş ve raporlamıştır.4 ESHİD; Cumhurbaşkanı Seçimi günü bağımsız gözlem yapılabilmesi amacıyla, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası insan hakları sözleşmeleri ve Türkiye mevzuatı gereğince, Bağımsız Seçim Gözlemciliği yapmak için gerekli akreditasyonun yapılması talebiyle Yüksek Seçim Kurulu’na (YSK) başvuruda bulunmuş; YSK 2014/3427 no’lu kararı ile başvuruyu 298 sayılı STHVSKHK’nın 25, 81 ve 82. maddelerini gerekçe göstererek reddettiğini bildirmiş ancak YSK 2014/3427 kararının maddi hata içermesi nedeniyle başvuruya ilişkin 2014/3611 sayılı yeni bir karar almış ve bu nihai karar ESHİD’e 10 Ağustos seçimleri sonrasında 12.08.2014 tarihinde tebliğ edilmiştir. Platform, YSK’nın ret kararına rağmen fiili olarak demokratik gözlem hakkını kullanmak amacıyla, heyetler oluşturmuş ve gözlem heyetlerinin engellenmesi ihtimaline karşı seçmenlere “Eşitlik Gözlemcisi” olma çağrısı yapmıştır. Çağrı, sosyal medya ve ESHİD web sitesi üzerinden yapılmıştır. Bu rapor; heyetlerin gözlemleri, seçmenler tarafından iletilen bilgiler, medyaya yansıyan haberlerin taranmasından, seçmen kütükleri, oy verme yerleri ve oy verme materyallerine ilişkin bazı bilgilerden ve başta YSK olmak üzere ilgili kamu kurumlarına yapılan bilgi edinme başvurularından alınan verilere dayanmaktadır. Rapordaki bilgiler hiçbir biçimde izleme yapılan illerde veya oy verme yerlerindeki tüm durumu yansıtmamakta sadece tespit edilebilen durumları ifade etmektedir. 10 Ağustos günü yurtiçinde 14 ilde 252 oy verme yerindeki 767 sandıkta, yurtdışında ise Danimarka’nın Kopenhag şehrinde gözlem yapılmıştır. Oy sayım süreci ise, yurtiçinde 106 sandıkta standart 3 ayrı formla5 izlenmiştir. Doldurulan formlar SPSS 21.0 kullanılarak analiz edilmiştir. 3 Bkz. EK 2: L. Kanat (Nisan 2011), Seçme Ve Seçilme Hakkının İzlenmesine Yönelik Göstergeler 4 http://www.esithaklar.org/yayinlarimiz/raporlar/ 5 Bkz. EK 3: İzleme Formları 5