Toplantı ve Gösteri Hakkı İzleme Raporu Savcılık ve mahkeme kararlarına ilişkin iki tablo birlikte yorumlandığında son beş yılda TGYK kapsamında hakkında yasal işlem başlatılan kişilerin yaklaşık %30’unun savcılık kararları ile %33’ünün ise mahkeme kararları ile herhangi bir suç işlemediği halde haklarında yasal işlem yapıldığı ortaya çıkmaktadır. Oldukça yüksek olan bu oranlar ilk bakışta olumlu bir durumu yansıtır görünmektedir. Ancak aynı zamanda gösteri hakkına müdahalelerdeki keyfiliği göstermekte ve sıklıkla yasal işlem yapılması yurttaşlar üzerinde gösteri hakkını kullanmak bakımından caydırıcı etkiye yol açabilmektedir. Metodoloji Eşit Haklar İçin İzleme Derneği (ESHİD), toplantı ve gösteri özgürlüğü hakkını Ekim 2015’ten beri izlemektedir. İzleme ve raporlama çalışması Türkiye mevzuatında toplantı ve gösteri hakkına ilişkin mevzuatı uluslararası standartlara göre değerlendirmek, uygulamada karşılaşılan ihlaller ve ayrımcılığı saptamak üzere yapılmıştır. Elbette asıl hedefimiz bu durum analizinin yasa yapıcılar ile ilgili kamu otoritelerine yol gösterici olması , toplantı ve gösteri özgürlüğü ile ilgili mevzuatın demokratik standartlara kavuşması barışçıl gösteri hakkının herkes tarafından özgürce kullanılabilmesidir. Bu rapor 1.10.20105-10.11.2016 dönemini kapsamaktadır. Altını özellikle çizmek isteriz ki raporda yer alan bilgiler ulaşabildiğimiz sınırlı verilerin analizini kapsamaktadır. İzleme ve raporlama çalışması yapan sivil toplum örgütlerinin önemli problemi veriye ulaşmaktır. Hak eksenli sistematik istatistik toplanmaması izleme çalışmalarının sınırlı araçlarla yapılabilmesine yol açmaktadır. Bu rapor; yazılı ulusal ve yerel basın internet medyası, Adalet Bakanlığı istatistikleri, milletvekilleri tarafından mecliste verilen soru önergeleri, yerel mahkemelerce verilen kararlar, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararları, Kamu Denetçiliği Kurumu kararlarının taranması ve ilgili kamu kuruluşlarına yapılan bilgi edinme başvurularına dayanmaktadır. Çalışmanın sürdüğü bir yıl boyunca Adana, Batman ve Trabzon barolarının ilgili komisyonlarından hukukçular, sivil toplum örgütleri ve sendikalardan oluşan izleme ağı niteliksel veri toplanması için faaliyet yürütmüştür. Toplantı ve gösterilerin düzenleyicileri ve katılımcıları hakkında açılan idari ve adli soruşturmalar hakkındaki veriler bu şekilde toplanmıştır. Toplanan veriler SPSS programında 2015 yılı Ekim, Kasım, Aralık ayları verileri ve 2016 yılı 1 Ocak-10 Kasım verileri olarak ayrı ayrı analiz edilmiştir. Medyadan elde edilen veriler mümkün olduğunca başka kaynaklardan doğrulanmaya çalışılmıştır. Ancak temel kaynağın medya taramasına dayanması sebebiyle çoğunlukla müdahale gerçekleşen toplantı ve gösteri yürüyüşleri tespit edilebilmiş, gerçekleşen veya daha planlama evresinde engelle karşılaşan etkinliklere ilişkin sistematik veri toplanamamıştır. Bu durum bir yandan bürokratik engellerin caydırıcı etkisini ve ayrımcı veya keyfi uygulamanın kapsamını ortaya koymaya engel olurken diğer yandan hiçbir engelleme ile karşılaşmadan gerçekleşen toplantı ve gösterilerin bilgisine erişmeyi zorlaştırmaktadır. Milletvekilleri tarafında verilen soru önergeleri ve bunlara verilen cevaplar ile bilgi edinme başvuruları bu zorluğu aşmak için kullanılmaya çalışılmıştır. ESHİD, bu çalışma kapsamında Sivil Toplum İçin Örgütlenme Toplantı ve Gösteri Hakkı Kılavuzu hazırlamış ve yayınlamıştır. İzleme dönemi boyunca @toplantigosteri hesabı üzerinden hem sosyal medya izlemesi yapılmış hem de ihlal bulgularını görünür kılmaya çalışılmıştır. Toplantı ve gösteri hakkına ilişkin önemli sorun alanlarından biri olan mekan yasakları konusunda Yrd. Doç. Dr. Berke Özenç ve mevzuatın AİHM içtihatlarıyla uyumu konusunda Av. Bahar Bostan raporumuza makaleleriyle katkıda bulunmuştur. 12