Mekân Yasaklarının Anayasa’ya ve İHAS’a Aykırılığı Sorunu durumun varlığı, tek başına, toplanma özgürlüğünün sınırlandırılması için yeterli değildir. Nitekim, 2911 sayılı Kanun’dan kaynaklanan bu özelliklerin toplanma özgürlüğünü ihlal ettiği İHAM tarafından somut vakalarda ortaya konmuştur. Örneğin İHAM, Nurettin Aldemir v. Türkiye kararında, Ankara Valiliği’nin belirlediği alanların dışında yer alan Kızılay Meydanı’nda Eğitim-Sen tarafından yapılan bir gösteriye yönelik polis müdahalesinin, toplanma özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmederken, gösterinin barışçıl niteliğine rağmen, sadece belirlenen yerler dışında gerçekleştirildiği için güç kullanılarak dağıtılmasının ve ardından başvurucular hakkında başlatılan kovuşturmanın caydırıcı bir etki yaratacağının altını çizmiştir.84 Mahkeme, gösterinin, Ankara’nın merkezinde yer alan Kızılay Meydanı’nda yapılmak istenmesinin, belirli bir kargaşaya yol açacağını kabul etmiş, fakat gösterinin amacının da TBMM’de görüşülmekte olan bir yasa tasarısını protesto etmek olduğuna işaret etmiştir.85 Bu noktada, kamu otoritelerinin, barışçıl toplanmalara hoşgörü gösterme yükümlülüğünü hatırlatan Mahkeme, şiddet içeren polis müdahalesinin ölçülü ve kamu düzeninin bozulmasının engellenmesi için gerekli bir yöntem olmadığı sonucuna ulaşmıştır.86 İHAM aynı şekilde, Beyoğlu İstiklal Caddesi’nde gerçekleştirilen bir toplanmaya yönelik polis müdahalesinin, hükümet tarafından mutlak mekân yasaklarına atıfla meşrulaştırılmaya çalışılmasını reddetmiş ve ölçülülük ilkesine aykırılık gerekçesiyle toplanma özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmetmiştir.87 Bu noktada, İHAM kararlarının taraf devletler tarafından uygulanmasını izlemek ve denetlemekle yetkili Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin önünde, Ataman Grubu kararları başlığı altında bir dosyanın açık olduğunu da vurgulamak gerekir. 2006 yılında verilen Oya Ataman v. Türkiye kararının ardından, 51 davanın eklenmesiyle kapsamı genişleyen ve ihlallerin yoğunluğu nedeniyle “nitelikli izleme usulüne” tabi olan bu davalar grubuna ilişkin dosya, ancak 2911 sayılı Kanun’da ve ilgili diğer mevzuata İHAM içtihatları ve Komite’nin uyarıları doğrultusunda değişikler yapılması halinde kapanacaktır. Bakanlar Komitesi, 1259. oturumunda Türkiye devletine; barışçıl gösterilerin korunmasının yanı sıra barışçıl göstericilere yönelik kötü muamelenin engellenmesini ve cezalandırılmasını sağlayacak hukuki reformları yapma ve tedbirleri alma konusundaki uyarılarını bir kez daha yinelemiştir.88 Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nda; mekân yasaklarına, toplanmanın dağıtılmasına ve katılımcıların cezai sorumluluğuna ilişkin olarak yer alan düzenlemelerin uygulamaya yansıması incelendiğinde, idari düzlemde valiliklerin ve yargısal düzlemde ise Yargıtay’ın kararlarında, barışçıl toplanmaların her halükarda korunması yükümlülüğüne uygun örnekler görmek mümkündür. İdare, belirlediği mekânlar dışında yapılan gösterilerin bazılarına müdahale etmemektedir. Örneğin 31 Mayıs 2014 tarihinde, İnsan Hak ve Hürriyetleri İnsani Yardım Vakfı tarafından Mavi Marmara gemisinde yaşananları anma amacıyla düzenlenen ve Sultanahmet’ten başlayıp, Sarayburnu’na kadar süren bir gösteri yürüyüşü, herhangi bir polis müdahalesi olmadan sonlanmıştır.89 Alevi örgütleri ve Eğitim-Sen’in birlikte düzenlediği “Laik, Bilimsel, Anadilinde Eğitim ve Demokratik Yaşam için Dayanışma ve Birlik Mitingi”, Kadıköy’de, yine polis müdahalesi olmadan yapılmıştır.90 Fakat idari makamlar tarafından gösterilen hoşgörünün oldukça sınırlı düzeyde kaldığını ve ayrıca yeknesak ve öngörülebilir bir uygulama haline gelmediğini vurgulamak gerekir. Özellikle 1 Mayıs kutlamalarında Ankara ve İstanbul’daki uygulama, bu durumun en temel örneklerini oluşturmaktadır. Spesifik durumlar açısından ise, yukarıda değinilen 84 85 86 87 88 Nurettin Aldemir and Others v. Turkey, a.g.k., § 34. Aynı karar, § 45. Aynı karar, § 47. Biçici v. Turkey, 30357/05, 27.2010, § 52-57. Bakanlar Komitesi, 1259th meeting – 7-8 Haziran 2016. www.coe.int. Ataman Grubu kararlarının izlenmesi sürecine dair ayrıntılı bilgi için ayrıca bkz. Başak Çalı, Ataman Grubu/Türkiye Kararlarının Uygulanması, İzleme Raporu, İHOP, 2014. www.aihmiz.org.tr. 89 Anadolu Ajansı, “Sarayburnu’na Mavi Marmara Yürüyüşü”, 31 Mayıs 2014, http://www.aa.com.tr. 90 Anadolu Ajansı, “Aleviler Artık Sahipsiz Değil”, 8 Şubat 2015, http://www.aa.com.tr. 23