Toplantı ve Gösteri Hakkı İzleme Raporu
Sultanahmet mitingi ile aynı tarihte Taksim’de gerçekleştirilmek istenen gösterilere polis
tarafından müdahale edilmesi örnek verilebilir.91 İkinci bir örnek, yine yukarıda değinilen
Kadıköy mitinginden yalnızca iki ay önce, İstanbul Kent Savunması ve Kuzey Ormanları
Savunması tarafından yapılmak istenen “Kent ve Doğa Mitingi”ne dair valiliğin basın açıklamasıdır. Mitingin yasaklandığı yönündeki haberlere açıklık getirmek amacıyla yapıldığı
belirtilen basın açıklamasında, bir yasaklamanın söz konusu olmadığı, çünkü Kadıköy’ün
zaten “2014 yılı toplantı ve gösteri yürüyüşleri alanları içinde yer almadığı” vurgulanmıştır.
Başka bir deyişle valilik, toplanma özgürlüğünün kullanımına kapatılmış bir yerde gösteri
yapılması mümkün olmadığı için bir yasaklamanın da söz konusu olamayacağına işaret
etmiştir.92Daha yakın bir örnek, 2016 Haziran’ında Taksim’de yapılmak istenen Onur Yürüyüşü öncesinde yaşanmıştır. Valilik, Anayasa’nın 34. maddesinde yer alan önceden izin
almama güvencesine rağmen, Onur Yürüyüşü’ne “izin” verilmeyeceğine dair bir duyuru
yayınlamış ve “bu tür etkinliklerin nerelerde yapılabileceği de, yasa gereği önceden ilan
edilmiştir” şeklinde bir gerekçeye dayanmıştır.93Fakat 24 Temmuz 2016’da yine Taksim’de,
Cumhuriyet Halk Partisi tarafından düzenlenen “Cumhuriyet ve Demokrasi” mitingi, on
binlerce kişinin katılımıyla polis müdahalesi olmadan gerçekleşmiştir.94
Yargı organları açısından yapılacak bir değerlendirmede ilk olarak, Yargıtay’ın
mekân yasaklarına uyulmaması nedeniyle kanuna aykırı hale gelen toplantı ve gösterilere katılma suçunun oluşumunu incelerken, barışçıl olma kriterini çoğunlukla dikkate
aldığı söylenebilir.95 Hatta Yargıtay 2911 sayılı Kanun’un 22. maddesi uyarınca mutlak
bir yasağın geçerli olduğu TBMM içinde, üniversite harçlarını protesto etmek amacıyla
gerçekleştirilen bir eyleminin dahi, söz konusu Kanun kapsamında bir suç olarak değerlendirilemeyeceğine hükmetmiştir.96 Yargıtay’ın kararlarında, Kanun’un öngördüğü
yerler dışında bir eylem yapılmasına rağmen, suçun oluşmadığı tespit edilirken “demokratik tepki”,97 “masumane davranış”,98 ve “hoşgörü çerçevesinde değerlendirilebilir bir
protesto”99 gibi kavramlar kullanılmaktadır. Ayrıca trafiğin aksatılmamasının da, suçun
oluşmasını engelleyen bir öğe olduğu sıklıkla tekrarlanmaktadır.100 Fakat Yargıtay içtihatlarında da toplanmanın barışçıl niteliğinin hukuka uygunluk nedeni olduğuna dair bir
yeknesaklık bulunmamaktadır. Örneğin 8. Ceza Dairesi’nin yer ve güzergâh yasaklarına
aykırılık,101 Ceza Genel Kurulu’nun ise gece toplanma yasağını ihlal nedeniyle verilen
cezaları onayladığı kararlar bulunmaktadır.102
İdari makamların bazı durumlarda toplanmalara müdahale etmemesi ve Yargıtay’ın
bazı kararlarında özgürlükçü bir yorum getirmesi, özgürlüğün ölçüsüz bir şekilde sınırlandırılmasına ve hatta kayıtlanmasına imkân veren 2911 sayılı Kanun’un, gizli bir engel
oluşturan sistematiğine ve caydırıcı etki yaratan uygulamasına dair tespitleri geçersiz
kılmaz. Aksine valiliğin, sahip olduğu takdir yetkisini kullanım şekli, ayrımcılık yasağının ihlalini oluşturduğu gibi Yargıtay’ın yeknesak olmayan içtihadı, hukuk devletinin
özellikleri arasında yer alan öngörülebilirlik ve belirlilik ilkelerini ihlal eder.
91
92
93
94
95
Anadolu Ajansı, “Gezi Parkı Gösterilerine Polis Müdahalesi”, 31 Mayıs 2014, http://www.aa.com.tr.
24.12.2014 tarihli basın duyurusu için bkz. www.istanbul.gov.tr.
17.6.2016 tarihli basın duyurusu için bkz. www.istanbul.gov.tr.
“Taksim Birleştirdi”, Cumhuriyet, 24 Temmuz 2016, www.cumhuriyet.com.tr
Ali İşgören, Türk Hukukunda Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri, 2. bs., Seçkin Yayıncılık, 2011, s. 117; Tolga Şirin,
30 Soruda Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Hakkı, 12 Levha Yayıncılık, 2013, s. 66.
96 Yargıtay, 8. Ceza Daire, E: 1998/26, K: 1998/4491, 27.3.1998.
97 Yargıtay, 8. Ceza Daire, E: 2006/2428, K: 2006/9022, 7.12.2006; E: 2002/12823, K: 2004/323, 23.1.2004.
98 Yargıtay, 8. Ceza Daire, E: 1998/26, K: 1998/4491, 27.3.1998.
99 Yargıtay, Ceza Genel Kurulu, E: 2004/8-6, K: 2004/117, 11.5.2004.
100 Tolga Şirin, 30 Soruda Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Hakkı, s. 67.
101 Yargıtay, 8. Ceza Daire, E: 2006/1587, K: 2006/8608, 27..11.2006.
102 Yargıtay, Ceza Genel Kurulu, E: 2004/8-6, K: 2004/117, 11.5.2004.
24