İç Hukukta İdare Yetkisinin Değerlendirilmesi
sı için sağlanan gerekçelerden çok daha
kapsamlı gerekçeler içermelidir” denmektedir, çünkü böyle hükümler, her bir
münferit olayın özel şartlarının dikkate
alınmasını gerektirmediklerinden kolaylıkla orantısız bir biçimde uygulanabilirler. Aynı belgede, “toplantıyı düzenleyenler, yetkililerin kendilerine önerdiği
seçenekler neyse onları kabul etmeye
veya planlanan toplantının temel unsurlarını, özellikle de zamanını veya yerini,
yetkililerle müzakere etmeye mecbur bırakılmamalı veya zorlanmamalıdır. Bunun aksini istemek, barışçıl toplanma özgürlüğü hakkının özünü zedeleyecektir”
denmektedir.105
Toplantı ve gösteri yürüyüşü yer ve güzergâh:
Madde 6 – (Değişik: 2/3/2014-6529/5md.) Toplantı ve gösteri
yürüyüşleri, tüm il ve ilçe sınırları içerisinde aşağıdaki hükümlere uyulmak şartıyla her yerde yapılabilir. İl ve ilçelerde toplantı
ve gösteri yürüyüşü yer ve güzergâhı, kamu düzenini ve genel
asayişi bozmayacak ve vatandaşların günlük yaşamını zorlaştırmayacak şekilde ve 22’nci maddenin birinci fıkrasında sayılan
sınırlamalara uyulması kaydıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde
grubu bulunan siyasi partilerin il ve ilçe temsilcileri ile güzergâhın geçeceği ilçe ve il belediye başkanlarının, en çok üyeye
sahip üç sendikanın ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının il ve ilçe temsilcilerinin görüşleri alınarak mahallin en
büyük mülki amiri tarafından belirlenir. İl ve ilçenin büyüklüğü,
gelişmişliği ve yerleşim özellikleri dikkate alınarak birden fazla
toplantı ve gösteri yürüyüşü yer ve güzergâhı belirlenebilir.
Yasak Yerler ve Güzergâh Belirleme Yetkisi
TGYK’da toplantı ve gösteriler için alan ve güzergaha ilişkin yasak ve sınırlandırmalar
6 ve 22. maddelerde düzenlenmiştir. 22. madde toplantı ve gösteri yapılamayacak yerleri
belirten genel bir yasak düzenlemesidir. Buna göre “Genel yollar ile parklarda, mabetlerde, kamu hizmeti görülen bina ve tesislerde ve bunların eklentilerinde ve Türkiye Büyük
Millet Meclisine bir kilometre uzaklıktaki alan içinde toplantı yapılamaz ve şehirlerarası karayollarında gösteri yürüyüşleri düzenlenemez. Genel meydanlardaki toplantılarda,
halkın ve ulaşım araçlarının gelip geçmesini sağlamak üzere valilik ve kaymakamlıklarca
yapılacak düzenlemelere uyulması zorunludur.”106
İdarenin toplantı ve gösteriler için yer ve güzergâh belirleme yetkisi ise 6. maddede
düzenlenmiştir. Maddede valilik ve kaymakamlıklara verilen yetki ile 22. maddede belirtilen yasak alanların sınırları fiilen genişletilmekte sonuçta il ve ilçelerde sadece bir veya
birkaç alanda gösteri yapılabilmektedir. 6 ve 22. Maddedeki düzenlemeler gösteriler için
güzergâh/alan sınırlaması getirmesi yanında gösteri yürüyüşünün kanuni olup olmadığını belirleyen ve müdahale edilebilmesini de kolaylaştıran niteliktedir.
Zira 2911 sayılı kanunun “Kanuna Aykırı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri” başlıklı
23 maddesinin d bendinde kanunun 6. ve 10. Maddeleri gereğince belirtilen güzergâhın
dışında yapılan yürüyüşler barışçıl gösteri yürüyüşü olsalar dahi kanuna aykırı nitelikte
varsayılmakta ve bu gösterilere barışçıl olup olmadığına bakılmaksızın kolluk kuvvetlerince müdahaleler gerçekleştirilmekte ve göstericiler hakkında davalar açılabilmektedir.
Örneğin; İstanbul Valiliği’nin 2015 yılı için yürüyüş güzergâhı olarak Samatya sahilini belirlemesine rağmen, 1 Mayıs kutlamaları için Taksim Meydanı’na çağrı yaptıkları
gerekçesiyle Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu (KESK), Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) ve Türk Tabipleri Birliği (TTB) temsilcileri hakkında gerekçesiyle 2911 sayılı yasaya muhalefetten dava açılmıştır. İstanbul 21.Asliye Ceza Mahkemesi
sanıkların beraatine karar verdiği davanın gerekçeli kararında Anayasa’da güvence altına
alınmış bir temel hak olan toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının 2911 sayılı yasadaki düzenlemeler ışığında kısıtlanmasının mümkün olamayacağını şu ifadelerle açıklamıştır;
“Herkesin sahip olduğu toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı, ancak Kanunla ve milli
güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlığın, genel ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla sınırlanabilecek olup, bu sınırlama
105 Muıžnıeks, Nils, 1-5 Temmuz 2013 Türkiye Ziyareti Raporu CommDH (2013)24, Avrupa Konseyi İnsan Hakları
Komiserliği, Strasburg, 2013
106 Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu
27