Toplumsal Kuruluşların Hakları ve Sorumlulukları Üzerine Bildirge (Md. 8). Bu rehberin sonunda yer alan Ek 1’de seçimler ve siyasi katılımla ilgili temel uluslararası insan hakları norm ve standartlarına dair metinlere yer verilmiştir. 22. Birleşmiş Milletler insan hakları mekanizmaları çalışmalarında, bireysel şikayetler üzerine Görüşlerinde veya genel yorumlar ve tavsiyeler gibi yorumlayıcı belgelerde bu standartları geliştirmiş ve bunlara dair yetkin yorumlar sunmuştur. İnsan Hakları Komitesi, özellikle de Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nin 25. Maddesine dair yorumunu kamu işlerine katılma hakkı, oy kullanma hakkı ve kamu hizmetine eşit erişim ile ilgili olan 25. Genel Yorumunda (1996) belirtmiştir.26 Bu önemli belgede İnsan Hakları Komitesi Sözleşme’nin 25. Maddesi uyarınca güvence altına alınan hakların kapsamını açıklığa kavuşturmuştur.27 23. İnsan Hakları Konseyi 2018 yılındaki 39/11 sayılı kararında Devletler ve uygun durumlarda diğer ilgili paydaşlar için bir dizi yönlendirme teşkil eden kamu işlerine katılma hakkının etkin bir şekilde uygulanmasına yönelik için bir rehber sunmuştur. Bu rehber, ilgili hakkın etkin bir şekilde kullanılmasının temelini oluşturacak ilkelere atıfta bulunduğu ve seçim süreçlerine katılma hakkı ile ilgili pratik tavsiyeler sunduğu için Devletler adına yararlı bir araçtır. B. Ayrımcılık Yasağı 24. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi (Md. 2), Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi (Md. 2 (1)) ve Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi (Md. 2 (2)) bu belgelerde yer alan haklardan yararlanmanın ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasi veya diğer görüşler, ulusal veya sosyal köken, mülkiyet, doğum veya diğer bir statüye ilişkin herhangi bir ayrım gözetmeksizin geçerli olduğunu belirtmektedir. Ek olarak, Kadına Yönelik Her Türlü Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme (Md. 1-2), kadınlara yönelik her türlü ayrımcılığa ilişkin ek koruma sağlamaktadır. 25. Diğer uluslararası belgeler özellikle engelli kişiler, azınlık gruplarının üyeleri ve yerli haklar olmak üzere tarihsel olarak haklarından mahrum bırakılmış ve bırakılmaya devam eden grupların içerilmesini sağlamak adına katılma haklarından eşit bir şekilde yararlanmalarını özellikle taahhüt etmektedir.28 26. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 25 (1996). Ayrıca bkz. Kadına Karşı Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılması Komitesi, Genel Yorum No. 23 (1997) ve Engelli Kişilerin Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 7 (2018). 27. İnsan hakları sözleşme makamlarının içtihatları hakkında ek bilgi için lütfen Ek 3’e bakınız. 28. Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme, Md. 29) ve Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme (Md. 5 (c). Bkz. Ek I. 11